ΠΑΤΡΑ 2008
ΕΚΠ65
3η γραπτή εργασία ΕΚΠ65 2007 – 2008
Κατά τη διάρκεια των δέκα μηνών των σπουδών της Θεματικής Ενότητας ‘Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση’ ΕΚΠ65 στο ΕΑΠ, οργανώνονται πέντε Ομαδικές Συμβουλευτικές Συναντήσεις (ΟΣΣ) με συμμετοχή του καθηγητή – συμβούλου και προαιρετική συμμετοχή των φοιτητών. Για κάθε Ομαδική Συμβουλευτική Συνάντηση ο καθηγητής – σύμβουλος προσδιορίζει τον σκοπό και τους στόχους της ΟΣΣ, ως προς τις γνώσεις, τις δεξιότητες και τις στάσεις που θα αποκτήσουν οι φοιτητές.
Υποθέστε ότι είστε καθηγητής – σύμβουλος στην ΕΚΠ65 και οργανώνετε την πρώτη (1η) και την πέμπτη (5η) ΟΣΣ. Προσδιορίστε και δικαιολογήστε τα επίπεδα των γνώσεων, δεξιοτήτων και στάσεων που θα πρέπει να αποκτήσουν οι φοιτητές σας, αφού ολοκληρωθεί η πρώτη (1η) και η πέμπτη (5η) ΟΣΣ.
Η εργασία σας να μην υπερβεί τις 1500 λέξεις.
Εισαγωγή
Στην παρούσα εργασία, υιοθετώντας το ρόλο του καθηγητή συμβούλου, αφού αρχικά παρουσιάσουμε συνοπτικά, τα απαιτούμενα στάδια για την οργάνωση και προετοιμασία μιας ΟΣΣ, θα επιχειρήσουμε να προσδιορίσουμε και να δικαιολογήσουμε τα επίπεδα γνώσεων , δεξιοτήτων και στάσεων, που θα πρέπει να αποκτήσουν οι φοιτητές μας μετά την ολοκλήρωση της 1ης και της 5ης ΟΣΣ αντίστοιχα. Επίσης, θα αναλύσουμε τα επίπεδα συνάφειας και διάκρισης των βασικών αξόνων δράσης των δύο ΟΣΣ.
1. Ορισμός ΟΣΣ
Μια από τις σημαντικότερες δραστηριότητες στην Ανοικτή και Εξ Αποστάσεως εκπαίδευση και με ιδιαίτερα βαρύνουσα σημασία, είναι οι συναντήσεις μεταξύ διδάσκοντος και διδασκομένων, οι λεγόμενες Ομαδικές Συμβουλευτικές Συναντήσεις (ΟΣΣ).
Οι ΟΣΣ γίνονται σε τακτά χρονικά διαστήματα στην διάρκεια της θεματικής ενότητας. Διαρκούν περίπου τέσσερις ώρες κάθε φορά και σκοπός τους σύμφωνα με τον Κόκκο (1998): << δεν είναι να πραγματοποιηθούν συμπληρωματικά μαθήματα, αλλά να δοθούν στους διδασκόμενους πληροφορίες και επεξηγήσεις για το πρόγραμμα σπουδών, να τους παρασχεθεί συμβουλευτική υποστήριξη, να πραγματοποιηθούν ασκήσεις, να γίνει επεξεργασία απόψεων, αξιολόγηση και προγραμματισμός των εκπαιδευτικών δράσεων, καθώς και επεξεργασία των προσεχών γραπτών εργασιών>> (σελ.126). Ο Race (1999) επικεντρώνει την αξία της ΟΣΣ περισσότερο στη διεργασία (υποβολή ερωτήσεων, συζήτηση,, ανταλλαγή ιδεών, επίλυση προβλημάτων), παρά στο περιεχόμενο. Όλα αυτά συντελούν στη διεργασία της μάθησης.
2. Τι πρέπει αρχικά να γνωρίζουμε ως καθηγητές σύμβουλοι ;
<<Εν αρχή ην… το πρόσωπο>>!
Γενικές προϋποθέσεις για την 1η ΟΣΣ
Σύμφωνα με τον Race καλή διδασκαλία σημαίνει ότι θεωρούμε κάθε εκπαιδευόμενο συνάνθρωπο και για να πετύχουμε καλή και αμφίδρομη επικοινωνία, πρέπει να μάθουμε πρώτα από όλα, να τον ακούμε. Συγκεκριμένα οφείλουμε:
Να γνωρίσουμε ποιους έχουμε απέναντί μας, το προφίλ των φοιτητών μας, τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους, ποια τα κίνητρα που τους οδήγησαν στην ανοικτή και εξ αποστάσεως εκπαίδευση, ποιες ανάγκες αναμένουν να καλύψουν, τις προσδοκίες τους, τις εύλογες ανησυχίες τους και θα το επιτύχουμε με γραπτή και τηλεφωνική επικοινωνία που θα έχουμε μαζί τους, πριν την 1η ΟΣΣ (Race, 1999, Κόκκος,1998).
Επιπλέον, θα πρέπει να προσδιορίσουμε με σαφήνεια τον εκπαιδευτικό σκοπό και τους επί μέρους στόχους της ΟΣΣ στα επίπεδα των γνώσεων , των δεξιοτήτων και των στάσεων που θα πρέπει να πετύχουν οι φοιτητές μας. Να επιλέξουμε τις κατάλληλες εκπαιδευτικές τεχνικές αλλά και την υλικοτεχνική υποδομή (αίθουσα, εποπτικά μέσα ) που θα υποστηρίξει την αποτελεσματικά την ΟΣΣ (Κόκκος, 1998). Το καλωσόρισμα, η προσήνεια, οι πρώτες φιλικές κουβέντες προς τους φοιτητές και η αλληλογνωριμία, θα μειώσουν το άγχος τους για την 1η ΟΣΣ. Αυτό θα συντελέσει και στη δημιουργία του κατάλληλου κλίματος γνωριμίας και επικοινωνίας και δημιουργικού μαθησιακού κλίματος κατά τη διάρκεια της ΟΣΣ .
3. Ως καθηγητές σύμβουλοι, ποια επίπεδα γνώσεων, δεξιοτήτων στάσεων προσδοκούμε να αποκτήσουν οι φοιτητές μας, μετά το πέρας της 1ης και της 5ης ΟΣΣ;
3.1 Επίπεδα γνώσεων
Καθώς θα ολοκληρωθεί η 1η ΟΣΣ και θα έχει διαμορφωθεί και το απαραίτητο συμβόλαιο (Κόκκος, 1998) οι εκπαιδευόμενοι θα πρέπει να γνωρίζουν ποιος είναι ο εκπαιδευτής τους (ονοματεπώνυμο, επάγγελμα, σπουδές, επαγγελματική εμπειρία, ενδιαφέροντα, οικογενειακή κατάσταση κλπ), ποιοι είναι οι συμφοιτητές τους (ονοματεπώνυμο, σπουδές, επαγγελματική εμπειρία, προσδοκίες από τη φοίτηση στη ΘΕ, ενδιαφέροντα) και πώς να επικοινωνούν μαζί τους. (Διαμόρφωση συγκεκριμένων πλαισίων επικοινωνίας με τον καθηγητή και με τους συμφοιτητές τους, που θα αφορούν τα μέσα επικοινωνίας, ώρες, διευθύνσεις, συχνότητα) (Κόκκος, 1998).
Θα πρέπει να έχουν πάρει πληροφορίες για τη λειτουργία των ΟΣΣ, (Κόκκος,1998, Race,1999) , επεξηγήσεις για το πρόγραμμα σπουδών τους, να έχουν επιλύσει απορίες που αφορούν την ύλη και δυσνόητα σημεία. Να βρίσκονται σε σχέση αλληλεπίδρασης με το υλικό που μελετούν (Κόκκος, 1998, Race, 1999 ) και να έχουν πάρει ανατροφοδότηση από την αξιολόγηση των δραστηριοτήτων του βιβλίου που θα έχουν εκπονήσει .
Να συγκρίνουν στην 1η ΟΣΣ, τους θεσμούς, τις λειτουργίες και τα χαρακτηριστικά των παραδοσιακών και των Ανοικτών συστημάτων Τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Στην 5η να προσδιορίζουν και να εμβαθύνουν στις σχέσεις διδασκομένων και διδασκόντων, να κατονομάζουν τις προδιαγραφές του έντυπου εκπαιδευτικού υλικού, να προσδιορίζουν τους σημαντικότερους άξονες για τη σχεδίασή του, να το συγκρίνουν και να αξιολογούν άλλους τύπους εκπαιδευτικού υλικού.
Στην 1η ΟΣΣ να πληροφορηθούν πώς γίνεται η προετοιμασία για τις τελικές εξετάσεις. Στην 5η ΟΣΣ θα πρέπει να έχουν επιλύσει όσες απορίες και δυσνόητα σημεία υπάρχουν στην αποκτηθείσα ύλη, να γνωρίζουν πώς θα εξεταστούν στις επερχόμενες εξετάσεις, να έχουν επεξεργαστεί παλαιότερα θέματα, αλλά και να μάθουν τεχνικές επανάληψης της ύλης (Race, 1999) .
3.2 Επίπεδα δεξιοτήτων
Στην 1η ΟΣΣ, να γνωριστούν με τους άλλους συμφοιτητές τους (Race, 2001) και να επιδιώξουν, να αναπτύξουν δεξιότητες, επικοινωνιακές και αλληλεπιδραστικές, να δημιουργήσουν δίκτυα συνεργασίας (networking) με δική τους πρωτοβουλία και με κοινά χαρακτηριστικά (κοινός τόπος προέλευσης, για όσους έρχονται από άλλη πόλη, κοινά ενδιαφέροντα κ.α. ) (Παπαευθυμίου,2005). Θα πρέπει παράλληλα να μάθουν να συνεργάζονται σε ομάδες (συνεργατική μάθηση), να συσκέπτονται και να επεξεργάζονται ερωτήσεις, ασκήσεις και μελέτες περίπτωσης, να ανταλλάσσουν εμπειρίες και γνώσεις και να εξάγουν συμπεράσματα. Στην 5η ΟΣΣ να μπορούν και οι ίδιοι στο χώρο τους να οργανώνουν ομάδες εργασίας με ικανοποιητικά αποτελέσματα.
Η διαμόρφωση του συμμετοχικού κλίματος συμβάλλει στη γόνιμη επικοινωνία και στην αλληλεπίδραση. (Κόκκος,1998, Ματσαγγούρας,2004, Race,1999, Ζήκος Χ., 1999). Ο πλουτισμός τους μέσα από την ανταλλαγή απόψεων θα τους οδηγήσει σε προσωπική ανάπτυξη. Η εμβάθυνση στις έννοιες και η ανάπτυξη της κριτικής του σκέψης είναι μια δεξιότητα που οικοδομείται σταδιακά και θα πρέπει να φτάσει σε υψηλό επίπεδο μετά την ολοκλήρωση της 5ης ΟΣΣ. Αν στο τέλος σύμφωνα με τον ριζοσπάστη Freire, θελήσουν οι διδασκόμενοι, να αξιοποιήσουν την κριτική τους σκέψη για να μεταβάλλουν τους θεσμούς, τότε θα έχουν απελευθερωθεί και από μάζες ετεροκίνητες (massification) και θα έχουν αποκτήσει την αξιοπρέπειά τους ως ανθρώπινες υπάρξεις (conscientisation) (Freire, 1997). Ουσιαστικά θα έχουν υιοθετήσει και μια νέα στάση.
Να μάθουν στην 1η ΟΣΣ πώς πρέπει να οργανώνουν τη μελέτη τους και να ελέγχουν το ρυθμό της (Race, 1999) και πώς να τηρούν τα χρονοδιαγράμματα όσο πιο πιστά γίνεται, για τη δική τους ασφάλεια και τη μείωση του άγχους τους. Η διαχείριση του άγχους θα αποτελέσει μία σημαντική δεξιότητα που θα τους βοηθήσει να ολοκληρώσουν τις σπουδές τους αλλά και να αναγνωρίσουν τα πλεονεκτήματα της Ανοικτής και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης, στο τέλος της 5ης.
Να γνωρίζουν τις λεπτομέρειες για την εκπόνηση και την αξιολόγηση των γραπτών εργασιών, την τήρηση ημερομηνιών πώς δομείται μια ακαδημαϊκή εργασία σωστά (με εισαγωγή, κυρίως θέμα, συμπέρασμα) τη μορφή που θα πρέπει να έχει (γραμματοσειρά, διάστιχο) πού θα αναζητούν τη βιβλιογραφία και τις άλλες πηγές μελέτης (Βιβλιοθήκη ΕΑΠ, ιστοσελίδες σχετικές με ΑεξΑΕ, περιοδικά) πώς θα καταγράφουν τις παραπομπές και τις βιβλιογραφικές αναφορές και πώς θα την αποστέλλουν στον καθηγητή τους. Συνήθως σε μεταπτυχιακό επίπεδο οι περισσότεροι γνωρίζουν πώς να συντάσσουν μια ακαδημαϊκή εργασία, αλλά σίγουρα θα υπάρχουν και νεοεισαχθέντες φοιτητές που δε θα έχουν ανάλογες εμπειρίες. Στην 5η ΟΣΣ να το επιτυγχάνουν άριστα.
Σύμφωνα με τους Rogers και West, όπως αναφέρει και η Παπαευθυμίου, στο τέλος της 1ης ΟΣΣ πρέπει να έχουν εμπεδώσει την αποκτηθείσα ύλη, αλλά και να έχουν προετοιμαστεί για την καλύτερη αφομοίωση της νέας μέσα από διαδικασίες <<του μαθαίνω πώς να μαθαίνω>> και της αυτοαξιολόγησης, που αποτελούν τους βασικούς άξονες της εξ αποστάσεως μάθησης .
Στην 1η ΟΣΣ, να μάθουν ότι πρέπει να εκπονούν τις προτεινόμενες δραστηριότητες, αξιοποιώντας δικές τους εμπειρίες και βιώματα καθώς και αυτά που αναδύονται κατά τη διάρκεια της εκπαιδευτικής διεργασίας, για να μπορέσουν να οδηγηθούν σταδιακά και σε διαμόρφωση στάσεων. Στην 5η ΟΣΣ, αυτό να πραγματοποιείται αβίαστα και αυθόρμητα.
Στην 1η ΟΣΣ να τους έχουν δοθεί τεχνικές και συμβουλές για να μπορέσουν μέχρι την 5η ΟΣΣ, να ξεπεράσουν τις μαθησιακές δυσκολίες και τα προβλήματα και να μπορούν να εμπεδώνουν τα μαθησιακά αντικείμενα ευκολότερα .
Να μπορούν σταδιακά οι διδασκόμενοι από την 1η ΟΣΣ, να προσδιορίζουν τις λειτουργίες του εκπαιδευτικού υλικού και να αναγνωρίζουν μέσα από τη δομή του, την ευελιξία, την αλληλεπιδραστικότητα (Race, 2001), τα πλεονεκτήματα και τις καινοτομίες των Ανοικτών Συστημάτων Εκπαίδευσης. Να μπορούν να προσδιορίζουν τον τόπο, το χρόνο και το ρυθμό της μελέτης τους, να διαμορφώνουν οι ίδιοι τη μορφωτική τους φυσιογνωμία, σύμφωνα με το ιδεώδες της Ανοικτής Εκπαίδευσης (Λιοναράκης, Λυκουργιώτης, 1999), εξασφαλίζοντας υψηλά επίπεδα εμπλοκής στον κύκλο της μάθησης.
Να αρχίζουν να διακρίνουν στην 1η ΟΣΣ τις καινοτόμες εκπαιδευτικές τεχνικές, που εφαρμόζει ο καθηγητής σύμβουλος, και να αντιληφθούν ότι συντελούν στην ενεργητικότερη συμμετοχή τους στη μαθησιακή διεργασία. Στην 5η ΟΣΣ θα πρέπει να περιγράφουν τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματά των τεχνικών εκπαίδευσης, να μπορούν να τις εφαρμόζουν συνθετικά και να επιλέγουν τα κατάλληλα εποπτικά μέσα για μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα στην πρόσωπο με πρόσωπο διδασκαλία. Τότε θα έχουν κάνει ένα σπουδαίο βήμα και θα έχουν αναπτύξει άλλη μία δεξιότητα.
Στο τέλος της 5ης ΟΣΣ να μπορούν να σχεδιάζουν και να δομούν θεματικές ενότητες , να ενσωματώνουν την ανοιχτή και εξ αποστάσεως εκπαίδευση στο δικό τους αντικείμενο, να οργανώνουν ΟΣΣ και να χρησιμοποιούν με επιτυχία τις εκπαιδευτικές τεχνικές και τα εποπτικά μέσα, να σχεδιάζουν, να παράγουν και να αξιολογούν έντυπο και ψηφιακό πολυμεσικό εκπαιδευτικό υλικό από απόσταση, ασκήσεις αξιολόγησης και αυτοαξιολόγησης και να έχουν επιτύχει τα μέγιστες δεξιότητες σε όλους τους προκαθορισμένους γνωστικούς άξονες.
3.3 Επίπεδα στάσεων
Οι διδασκόμενοι στην 1η ΟΣΣ, αναρωτιούνται, αν θα μπορέσουν να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις του προγράμματος. Θα πρέπει στην 5η πλέον ΟΣΣ, να θεωρούν το χρονοδιάγραμμα μελέτης, περισσότερο ως ένα καθοδηγητικό πλαίσιο με το οποίο ένιωσαν ασφαλείς και τους οδήγησε στην αυτορρύθμιση , παρά ως αυστηρό και ασφυκτικό κλοιό που τους περιόρισε.
Η δημιουργία θετικού κλίματος από την 1η ΟΣΣ θα βοηθήσει να αναπτυχθούν, μεταξύ των διδασκομένων ,ο σεβασμός (Κοσμόπουλος,1995),η ασφάλεια, η χαρά, η άνεση, η εμπιστοσύνη και η συνεργατικότητα, το άνοιγμα στην ομάδα καθώς και ανάπτυξη θετικής στάσης απέναντι στη νέα μορφή εκπαίδευσης. Σταδιακά μετά την 5η ΟΣΣ, να έχουν αποκτήσει συνείδηση της ομαδικής ταυτότητας, να έχουν αίσθηση του κοινού σκοπού αλλά και της ειδικής ευθύνης που είχε ο καθένας ως μέλος της ομάδας, να μπορούν να επιλύουν τα προβλήματα με διάλογο και αλληλεπίδραση, να κατανοούν τη σπουδαιότητα της συνοχής στην ομάδα, της συνεργασίας, της ομαδικότητας, και της αλληλοβοήθειας (Βιδάκη, Ε. ) Γνωρίζουμε άλλωστε πολύ καλά ότι το άγνωστο σε συνδυασμό με τη χαμηλή αυτοεκτίμηση και την έλλειψη επικοινωνίας δημιουργούν ένα φοβικό περιβάλλον για τον διδασκόμενο που θα αποτελέσει τροχοπέδη στη μάθηση (Ματζαράνης,2007). Οι Ηolberg B.,1986, Mills R και Tait A, 1996, Sewart, όπ. αναφ. στον Κόκκο, θεωρούν ότι η ενθάρρυνση, ο διαρκής διάλογος, η αλληλεπίδραση, η ενίσχυση των πρωτοβουλιών και της αυτοεκτίμησης , η αισιοδοξία και η προσδοκία για αυτό που θα ακολουθήσει διαμορφώνουν στάσεις (Βοσνιάδου, 2000). Στάσεις που θα πρέπει σταδιακά να κορυφώνονται στην 5η ΟΣΣ. Η εμψύχωση των πιο αδύνατων και η αναγνώριση στο πρόσωπο του κάθε εκπαιδευόμενου μια μοναδική προσωπικότητα, πλουραλιστική και ανεπανάληπτη θα οικοδομήσει σχέσεις και στάσεις σε βάσεις γερές ( Rogers, 1999, Knowles). Ο καθηγητής σύμβουλος με τους κατάλληλους επικοινωνιακούς χειρισμούς, αναπτύσσοντας διαύλους ποιοτικής επικοινωνίας θα πρέπει να μετατρέπει τον αρνητισμό, την παθητικότητα και την αμφισβήτηση σε δημιουργικότητα και δυναμισμό. Αυτό έγκειται στη δεξιότητα του καθηγητή που θα διαμορφώσει στάση στο φοιτητή.
Να οδηγηθούν στην ανάπτυξη και στην καλλιέργεια των ανώτερων νοητικών λειτουργιών και διεργασιών, όπως, η κριτική σκέψη, η στοχαστικοκριτική σκέψη, η μεταγνωστική ικανότητα, η αναλυτική και συνθετική σκέψη. Να οδηγηθούν στην ενσυνείδητη μάθηση και να αναγνωρίσουν την αυτονομία τους, μέσα από τις διαδικασίες <<του μαθαίνω πώς να μαθαίνω>> και της αυτοαξιολόγησης, τόσο μέσα από ομαδικές όσο και από ατομικές δραστηριότητες (learning by doing) (Willis,1996 , Race, 1999), που ενεργοποιούν τις γνωστικές, κριτικές, στοχαστικές και συναισθηματικές δυνάμεις τους. Έτσι θα αλλάξει η αυτοαντίληψή τους και από παθητικοί αποδέκτες της νέας γνώσης –τραπεζική αντίληψη της εκπαίδευσης (Freire, 1997) να μετατραπούν σε εξερευνητές και κριτικούς στοχαστές. Στην 5η ΟΣΣ να επιλέγεται αυθόρμητα η δημιουργική μάθηση έναντι της μηχανιστικής και να ολοκληρώνεται με την κριτική ανάλυση της εμπειρίας (Freire, Rogers, Mezirow), ενεργοποιώντας τον κύκλο της μάθησης (Rogers,1999), αφού στην ανοικτή μορφή μάθησης τίποτα δε θεωρείται εκ των προτέρων αυτονόητο(Κόκκος, 1998).
Από την 1η κιόλας ΟΣΣ να αρχίσουν σταδιακά να εξοικειώνονται με τη λειτουργία της Ανοικτής εκπαίδευσης (Rogers, 1999), ώστε στην 5η πλέον να έχουν αναθεωρήσει τις όποιες αντιλήψεις έχουν(δυσπιστία, επιφυλακτικότητα, αναστολές) και να αναγνωρίζουν τα ευεργετήματα στην προσωπική τους πορεία από το ιδεώδες της ανοικτής εκπαίδευσης (Λιοναράκης, Λυκουργιώτης,1999).
Παράλληλα να ενθαρρυνθούν και να πειστούν για τη χρησιμότητα των ΟΣΣ (Κόκκος, 1998) ως κυρίαρχα περιβάλλοντα μάθησης όπου εφαρμόζονται οι αρχές μάθησης ενηλίκων και οικοδομούνται γνώσεις, δεξιότητες, στάσεις .
Να μετασχηματιστεί η θέση τους για το ρόλο του διδάσκοντα. Να μην τον αντιλαμβάνονται ως εξουσία και αυθεντία ( Rogers,1999 ) αλλά ως εμψυχωτή (Knowles, Κόκκος, Λιοναράκης, 1998), που ενθαρρύνει, προτρέπει , ενημερώνει, διευκρινίζει δύσκολα σημεία, βοηθά τους σπουδαστές να συνειδητοποιήσουν τα κίνητρά τους, προσφέρει ανατροφοδότηση (Κόκκος) αλλά και εξομαλύνει τους κινδύνους που μπορεί να αποτελέσουν αιτία να διακοπεί η φοίτησή τους (Race,1999).
Αν αντιλαμβάνονται τις εκπαιδευτικές τεχνικές που εφαρμόζει ο καθηγητής σύμβουλος, ως πρωτοποριακές, καινοτόμες, ελκυστικές, αποτελεσματικές και απελευθερωτικές, ξεφεύγοντας από την δασκαλοκεντρική εισήγηση και να θελήσουν να τις ενσωματώσουν στον επαγγελματικό τους χώρο θα έχουν διαμορφώσει μια στάση.
Οι εκπαιδευόμενοι να φύγουν από την1η ΟΣΣ ενθουσιασμένοι, με το μυαλό τους γεμάτο νέες εμπειρίες και ιδέες. Να αδημονούν να τις εφαρμόσουν και να τις αξιοποιήσουν στη δική τους καθημερινότητα. Το τέλος της 5ης ΟΣΣ να σηματοδοτεί για αυτούς την απαρχή για την εφαρμογή της εναλλακτικής ΑεξΑΕ εκπαιδευτικής φιλοσοφίας και μεθοδολογίας.
Να έχουν ικανοποιηθεί οι πρωταρχικές προσδοκίες τους αλλά και εκείνες που θα έχουν προκύψει στην πορεία, ώστε να έχουν και μια πιο ξεκάθαρη άποψη για τη φιλοσοφία και τη μεθοδολογία της Ανοιχτής και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης.
Συμπέρασμα
Επεξεργαστήκαμε τα επίπεδα των γνώσεων, των δεξιοτήτων και των στάσεων, που διαμορφώνουν οι διδασκόμενοι στην 1η και στην 5η ΟΣΣ και διαπιστώσαμε ότι διαφοροποιούνται ως προς τη δυναμική και τα εννοιολογικά τους επίκεντρα. Συμπεράναμε ότι οι ΟΣΣ αποτελούν το κυρίαρχο περιβάλλον για την ανάπτυξη νέων μοντέλων μάθησης, όπως αυτά ορίζονται στα ανοικτά συστήματα εκπαίδευσης.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
Βιδάκη Ε. <<Διαθεματική – Ολική προσέγγιση στη Διδασκαλία και τη Μάθηση με τη Bοήθεια των Νέων Τεχνολογιών: Μια Kριτική Eκπαιδευτική Έρευνα Δράσης>> Διαθέσιμο στο δικτυακό τόπο: www.etpe.gr/extras/download.php?type=proceed&id=171 (23/2/2008)
Βοσνιάδου, Σ. (2000) Εισαγωγή στην Ψυχολογία, Αθήνα: Gutenberg
Ζήκος, Χ. (1999) Παιδαγωγική σχέση και σχολική επίδοση, Πάτρα : Αχαϊκές εκδόσεις
Freire, P. (1977) ο Π. Φρέιρε και η ελληνική κοινωνική πραγματικότητα στο << Η αγωγή του καταπιεζόμενου>> (μτφρ. Κρητικός Γ.) Αθήνα Ράππα
Κάστανος, Ν <<Μαθησιακά επεισόδια και παραγωγή εναλλακτικού εκπαιδευτικού υλικού από ομάδες ενηλίκων μεταπτυχιακών φοιτητών - ένα πείραμα για εφαρμογή στην επιμόρφωση εκπαιδευτικών>> Διαθέσιμο στο δικτυακό τόπο: http://srv-dide.mes.sch.gr/drupal/index.php?q=view/ergasies_ekpaideytikon (16/2/2008)
Knowles Από δάσκαλος, εμψυχωτής Διαθέσιμο στο δικτυακό τόπο: www.kioulanis.gr (10/2/2008)
Κόκκος, Α.(1998) Η προετοιμασία των Ομαδικών Συμβουλευτικών Συναντήσεων, στο Κόκκος Α., Λιοναράκης Α., <<Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση: σχέσεις διδασκόντων – διδασκομένων>>, τόμος Β, Πάτρα ΕΑΠ.
Κόκκος, Α<<Η ιδιαιτερότητα και ο σκοπός της Εκπαίδευσης Ενηλίκων σύμφωνα με τη θεωρία του Jack Mezirow για τη Μετασχηματίζουσα Μάθηση>> Διαθέσιμο στο δικτυακό τόπο http://www.adulteduc.gr/001/pdfs/theoritikes/mez3.pdf
Κοσμόπουλος, Α. (1995) Σχεσιοδυναμική του προσώπου, Αθήνα : Γρηγόρης.
Κρεμμυδιώτη, Γ Κριτικός Στοχασμός στην Εκπαίδευση Ενηλίκων http://users.sch.gr/gkremmy/Kritikos_stoxasmos_eke.doc.(15/2/2008)
Λιοναράκης, Α., Λυκουργώτης Α, (1998) Ανοικτά συστήματα Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης στο Βεργίδης Δ., Λιοναράκης Α., Λυκουργιώτης Α., Μακράκης Β., Ματραλής Χ., <<Ανοικτή και εξ Αποστάσεως εκπαίδευση – θεσμοί και λειτουργίες>>, τόμος Α, Πάτρα ΕΑΠ
Παπαευθυμίου,Σ Οι συμβουλευτικές συναντήσεις και ο ρόλος τους. Η περίπτωση του προγράμματος ΜΔΕ στη Διδασκαλία της Αγγλικής Γλώσσας Διαθέσιμο στο δικτυακό τόπο:http://www.eap.gr/news/EXAGGELIA_SYNEDRIOU/synedrio/html/sect6/128.htm (15/2/2008)
Race, P. (1999 ) <<Διδάσκοντας Εκπαιδευόμενους στην Ανοικτή Εκπαίδευση>> στο Το εγχειρίδιο της Ανοικτής Εκπαίδευσης (μτφρ. Ζέη Ε.), Αθήνα Μεταίχμιο
Race, P (2001) << 500 μικρές συμβουλές για την Ανοικτή Ευέλικτη Εκπαίδευση>> (μτφρ. Βακαλοπούλου, Μ., Ζουγανέλη, Κ. ) Αθήνα Μεταίχμιο
Rogers, A. (1999) H Eκπαίδευση Eνηλίκων. (μτφρ. Παπαδοπούλου Μ., Τόμπρου Μ.), Αθήνα Mεταίχμιο
Χατζηνικολάου, M. <<Ανακατασκευή και γνωστική ευελιξία, πρωταρχικοί στόχοι μιας ΟΣΣ για τα Μαθηματικά>>,Διαθέσιμο στο δικτυακό τόπο: http://www.eap.gr/news/EXAGGELIA_SYNEDRIOU/synedrio/html/sect6/149.htm
Κυριακή 10 Αυγούστου 2008
Εργασία 2η. ΕΚΠ65 2007 – 2008
Υποθετικό σενάριο:
Με απόφαση του ΥΠΕΠΘ ανατίθεται η οργάνωση, η ανάπτυξη και η εφαρμογή της σχολικής εξ αποστάσεως εκπαίδευσης (πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας) στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο. Το ΕΑΠ ως κύριος υπεύθυνος και συντονιστής θα πρέπει να αναπτύξει όλο το εγχείρημα και να δημιουργήσει διδακτικό υλικό, να οργανώσει τις υποδομές για τη λειτουργία, να σχεδιάσει τα προγράμματα σπουδών για όλη τη χώρα και όλα τα σχολεία, τα οποία θα εκδηλώσουν ενδιαφέρον να συμμετάσχουν και τέλος, να συντονίσει το εκπαιδευτικό έργο, αφού θα έχει επιλέξει τους διδάσκοντες και αφού θα έχει ολοκληρώσει το σχεδιασμό του συνόλου της εκπαιδευτικής λειτουργίας.
Στο παραπάνω σενάριο εντοπίστε τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα της απόφασης αυτής, εξηγείστε τα και τεκμηριώστε με επιχειρήματα τη δική σας άποψη. Επίσης προσέξτε τη μεταφορά τεχνογνωσίας: το ΕΑΠ είναι πανεπιστημιακό ίδρυμα, ενώ καλείται να λειτουργήσει σε άλλο επίπεδο. Η εργασία σας θα αξιολογηθεί μέσα από τις ρεαλιστικές σας προτάσεις, την τεκμηρίωση και την επιχειρηματολογία σας, καθώς και ως προς τον εντοπισμό των πλεονεκτημάτων και μειονεκτημάτων. Φροντίστε να μην ξεπεράσετε τις 1.500 λέξεις.
Λίγο ἀκόμα θὰ ἰδοῦμε
τὶς ἀμυγδαλιὲς ν᾿ ἀνθίζουν.
Λίγο ἀκόμα θὰ ἰδοῦμε
τὰ μάρμαρα νὰ λάμπουν,
νὰ λάμπουν στὸν ἥλιο
κι ἡ θάλασσα νὰ κυματίζει.
Λίγο ἀκόμα, νὰ σηκωθοῦμε
λίγο ψηλότερα.
Γ. Σεφέρης
Εισαγωγή
Μία από τις βασικές συνιστώσες ενός δημοκρατικού εκπαιδευτικού συστήματος είναι η ανθρωποκεντρική του πολιτική και η εξασφάλιση ίσων ευκαιριών μάθησης και επαγγελματικής αποκατάστασης σε όλους τους μαθητές και τις μαθήτριες, ανεξάρτητα από τα χαρακτηριστικά της ατομικής, θρησκευτικής και οικογενειακής ταυτότητας. (Στυλιανίδης, 2007)
Με άξονα το δικαίωμα των παιδιών στην εκπαίδευση (UNICEF) και αξιοποιώντας τη θέση του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου για αναβάθμιση του εκπαιδευτικού συστήματος με νέες και γενναίες προσαρμοστικές αλλαγές, η εξ αποστάσεως σχολική εκπαίδευση αποτελεί μια σημαντική καινοτομία για τα εκπαιδευτικά δεδομένα της χώρας μας και μπορεί να συντελέσει σε μεγάλο βαθμό στη βελτίωση της παρεχόμενης εκπαίδευσης και κατάρτισης σε όλους τους εκπαιδευτικούς χώρους.
Στόχος της παρούσας εργασίας είναι η επεξεργασία και ανάλυση του υποτιθέμενου σεναρίου ανάληψης έργου από το Ε.Α.Π., κατόπιν απόφασης του ΥΠΕΠΘ, που θα αφορά την οργάνωση , ανάπτυξη και εφαρμογή της εξ αποστάσεως σχολικής εκπαίδευσης σε πρωτοβάθμιο και δευτεροβάθμιο επίπεδο. Το Ε.Α.Π, σύμφωνα με αυτό καλείται να αναπτύξει όλο το εγχείρημα και να δημιουργήσει διδακτικό υλικό, να οργανώσει τις υποδομές για τη λειτουργία, να σχεδιάσει τα προγράμματα σπουδών για όλη τη χώρα και όλα τα σχολεία, τα οποία θα εκδηλώσουν ενδιαφέρον να συμμετάσχουν και τέλος, να συντονίσει το εκπαιδευτικό έργο, αφού θα έχει επιλέξει τους διδάσκοντες και αφού θα έχει ολοκληρώσει το σχεδιασμό του συνόλου της εκπαιδευτικής λειτουργίας.
Θα εντοπιστούν και θα αναλυθούν τα απορρέοντα πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα μιας τέτοιας ανάθεσης και θα προταθούν ρεαλιστικές προτάσεις εφαρμογής της εξ αποστάσεως σχολικής εκπαίδευσης στο σύγχρονο σχολείο.
Λέξεις κλειδιά
Ανοιχτή και εξ αποστάσεως σχολική εκπαίδευση, αυτοδύναμη και συμπληρωματική, πλεονεκτήματα - μειονεκτήματα, πανελλήνιο σχολικό δίκτυο, Τ.Π.Ε., σύγχρονη και ασύγχρονη τηλεκπαίδευση, διαθεματικότητα, ολιστική παιδεία
1. Ορισμός εξ αποστάσεως σχολικής εκπαίδευσης
Ως εξ αποστάσεως σχολική εκπαίδευση ορίζεται από τη Βασάλα (2005): <<Η εκπαίδευση σε επίπεδο πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, η οποία παρέχεται εξ αποστάσεως και απευθύνεται σε άτομα σχολικής ηλικίας καθώς και ενήλικους>>(σελ.54).
1.α Σε ποιους απευθύνεται η εξ αποστάσεως σχολική εκπαίδευση;
Σήμερα η εξ αποστάσεως σχολική εκπαίδευση, ακολουθώντας τις τεχνολογικές εξελίξεις και χρησιμοποιώντας τις διευκολύνσεις που παρέχουν οι Η/Υ και το διαδίκτυο, έχει αναπτυχθεί ιδιαίτερα και όπως αναφέρεται και από τη Βασάλα (2005)τείνει να καλύψει εκπαιδευτικές ανάγκες παιδιών που ανήκουν σε ειδικές κατηγορίες, όπως είναι τα παιδιά που ζουν σε απομακρυσμένες περιοχές, παιδιά νομάδων, πλανόδιων, μαθητές με αυξημένα ενδιαφέροντα, χαρισματικοί μαθητές, παιδιά με ειδικές ανάγκες κ.α. Ο Θεμελής (2001), όπ. αναφ. στο Χατζηπλή, (2005) θεωρεί την εφαρμογή της Ανοικτής και εξ αποστάσεως Εκπαίδευσης αναγκαία στην αναβάθμιση του εκπαιδευτικού μας συστήματος και ιδιαίτερα σημαντική για την παροχή ίσων ευκαιριών στην εκπαίδευση και στην καταπολέμηση του κοινωνικού αποκλεισμού
1.β Μορφές της εξ αποστάσεως σχολικής εκπαίδευσης
Η σχολική και εξ αποστάσεως εκπαίδευση διακρίνεται σε: α) Αυτοδύναμη εξ αποστάσεως σχολική εκπαίδευση και σε β) Συμπληρωματική (Βασάλα, 2004).
1.γ Σύγχρονες μορφές παροχής εξ αποστάσεως εκπαίδευσης από το ΥΠΕΠΘ
Ένα από τα υποστηρικτικά μέσα της εξ αποστάσεως συμπληρωματικής εκπαίδευσης είναι και η εκπαιδευτική τηλεόραση και τα εξ αποστάσεως σχολικά δίκτυα, τα οποία βοηθούν στη συνεργασία και την επικοινωνία των μαθητών και των εκπαιδευτικών σε εθνικό κα διακρατικό επίπεδο και στην υλοποίηση προγραμμάτων κοινής θεματολογίας. To πανελλήνιο σχολικό δίκτυο( school.gr) (το εκπαιδευτικό ενδοδιαδίκτυο του ΥΠΕΠΘ) με την εκπαιδευτική πύλη (e-yliko)αποτελεί τον κατ εξοχήν κόμβο που έχει ως στόχο να παρέχει χρήσιμες υπηρεσίες στο σύνολο της σχολικής κοινότητας, που αφορούν την πρόσβαση σε υπηρεσίες τηλεματικής και σε εκπαιδευτικό ψηφιακό υλικό, την εκπαίδευση από απόσταση, τηλεκπαίδευση, τη δυνατότητα παροχής εκπαίδευσης σε άτομα με ειδικές ανάγκες. Ως στιγμής έχουν δοκιμαστεί πιλοτικά τα προγράμματα e Twinning, e Learning, ΟΔΥΣΣΕΑΣ, ΤΗΛΕΜΑΧΟΣ, SOKRATES (Comenius, Erasmus Grundtvig, Lingua, Minerva, ARION), "Magna Graecia", , e-Hermes, GLOBE, ΣΧ.Ε.Δ.Ι.Α. <<Νέοι δημοσιογράφοι για το περιβάλλον>>, <<Τηλειστωρ>>, Across The Bible .
2. Εξ αποστάσεως σχολική εκπαίδευση και Ε.Α.Π.: αποκλειστική ανάθεση έργου ή εν δυνάμει συνεργασία;
Το Ε.Α.Π αποτελεί το 19ο πανεπιστημιακό ίδρυμα της χώρας μας και σύμφωνα με το άρθρο 1, παρ.3, αποστολή του είναι η εξ αποστάσεως παροχή προπτυχιακής και μεταπτυχιακής εκπαίδευσης και επιμόρφωσης με την ανάπτυξη και αξιοποίηση κατάλληλου εκπαιδευτικού υλικού και μεθόδων διδασκαλίας (η εξ αποστάσεως διδασκαλία είναι η αποκλειστική μέθοδος που εφαρμόζεται από το Ε.Α.Π.). Επιπλέον αναφέρεται ότι στους σκοπούς του Ε.Α.Π. εντάσσεται η προαγωγή της επιστημονικής έρευνας στο πεδίο της μετάδοσης της γνώσης από απόσταση (Βεργίδης, Λιοναράκης, Λυκουργιώτης, Μακράκης & Ματραλής, 1998, 1999). Μελετώντας την αποστολή και τη φυσιογνωμία του Ε.ΑΠ, αντιλαμβανόμαστε ότι μία ανάθεση έργου που θα αφορούσε την οργάνωση , ανάπτυξη και εφαρμογή της εξ αποστάσεως σχολικής εκπαίδευσης σε πρωτοβάθμιο και δευτεροβάθμιο επίπεδο από το ίδρυμα αυτό, εμπεριέχει πλεονεκτήματα αλλά και μειονεκτήματα.
2.1 Πλεονεκτήματα
Όπως προαναφέραμε η αποκλειστική μέθοδος διδασκαλίας του Ε.Α.Π. είναι η εξ αποστάσεως διδασκαλία , γεγονός που δηλώνει ότι
Το Ε.Α.Π. γνωρίζει να οργανώνει την εκπαίδευση από απόσταση (Βεργίδης, Λιοναράκης, Λυκουργιώτης, Μακράκης & Ματραλής, 1998, 1999)
Κουβαλάει εμπειρία χρόνου
Μπορεί να παράσχει με επιτυχία τη τεχνογνωσία και τις πρακτικές του (ένα από τα καινοτόμα στοιχεία του είναι και η ίδρυση Εργαστηρίου Εκπαιδευτικού Υλικού και Εκπαιδευτικής Μεθοδολογίας). Γνωρίζει πώς να δημιουργεί εκπαιδευτικό υλικό κατάλληλο για εξ αποστάσεως εκπαίδευση (έντυπο υλικό, cd rom, dvd, κασέτες βίντεο και ήχου, λογισμικό) και υποστηρικτικά συνοδευτικά εργαλεία της μαθησιακής πορείας του διδασκόμενου (Βεργίδης, Λιοναράκης, Λυκουργιώτης, Μακράκης & Ματραλής, 1998, 1999). Ως τριτοβάθμιο όμως ίδρυμα δε θα μπορεί να δημιουργήσει αυτόνομα διδακτικό υλικό για πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια, αλλά συνεργαζόμενο με φορείς ,όπως το ΥΠΕΠΘ και το ΠΙ.
Διαθέτει εξειδικευμένο προσωπικό που μπορεί να ανταποκριθεί με επάρκεια στο σχεδιασμό της εκπαίδευσης από απόσταση, η οποία και έχει ιδιαίτερες απαιτήσεις. Ο καθηγητής λόγω της φυσικής απόστασης, πρέπει να μετατραπεί για το μαθητή του, από απλό μεταδότη γνώσης και αξιολογητή (παραδοσιακή μετωπική διδασκαλία), σε ενθαρρυντή, καθοδηγητή και εμψυχωτή (το κυρίαρχο πρόσωπο είναι ο μαθητής) (Βεργίδης, Λιοναράκης, Λυκουργιώτης, Μακράκης & Ματραλής, 1998, 1999).
Αν η εξ αποστάσεως εκπαίδευση λειτουργήσει ως συμπληρωματική, η όλη οργάνωση του εγχειρήματος μπορεί να διευκολυνθεί με την καινοτομία του αρθρωτού συστήματος του Ε.Α.Π. για το μαθητή, όπου θα μπορεί να επιλέγει τα μαθήματα που επιθυμεί (Χατζηπλής, 2005) , αλλά (κάτι παραπλήσιο εφαρμόζεται με το moodle, αλλά με διαφορετικούς συμμετέχοντες).
Μία τέτοια ανάθεση έργου στο Ε.Α.Π από το ΥΠΕΠΘ θα είχε ως αποδέκτες όχι μόνο τους μαθητές, αλλά και τους εκπαιδευτικούς και τις εκπαιδευτικές μονάδες. Αυτό σημαίνει ότι το Ε.ΑΠ. θα μπορούσε με μεγάλη επιτυχία να οργανώσει την επιμόρφωση των εκπαιδευτικών (σε συνεργασία πάντα με το ΥΠΕΠΘ) ξεφεύγοντας από το μονόδρομο των ΠΕΚ και όλων των απορρεόντων μειονεκτημάτων (Ντόκα Α, Κονέτας Δ, 1999, Γάκης Π., Καλλές Δ., Μάτος Α., Χατζηλάκος Θ.) αλλά και να προσφέρει δια βίου μάθηση σε ανενεργούς εκπαιδευτικούς, απομονωμένους ή με περιορισμένο ελεύθερο χρόνο.
Θα μπορούσε να μεταφέρει την τεχνογνωσία του στο σχεδιασμό εκπαιδευτικής πύλης portal (η Ειδική Υπηρεσία Εφαρμογής Προγραμμάτων Κ.Π.Σ. του ΥΠ.Ε.Π.Θ., έχει εκδηλώσει ενδιαφέρον (αν και πρώτα θα έπρεπε να ασχοληθεί με τον επανασχεδιασμό του δικού του portal, καθιστώντας το περισσότερο ελκυστικό και λειτουργικό).
Όπως ορίζεται στον ιδρυτικό νόμο του Ε.ΑΠ. , στους σκοπούς του εντάσσεται η προαγωγή της επιστημονικής έρευνας στο πεδίο μετάδοσης της γνώσης από απόσταση. Είναι κατανοητό ότι η σχολική εκπαίδευση έχει να αποκομίσει πολλά από αυτό, αφού το σύγχρονο σχολείο ορθώνεται ισοπεδωτικό και άχρωμο, χωρίς να μπορεί να ξεπεράσει τις δυσλειτουργίες που το ταλανίζουν δεκαετίες και θα μπορούσαν με δυο λόγια να επικεντρωθούν τόσο στις παρωχημένες διδακτικές μεθόδους με το δασκαλοκεντρικό σύστημα όσο και στο στείρο διδακτικό υλικό που ενθαρρύνει την απομνημόνευση και όχι την πραγματική μάθηση και την ολόπλευρη ανάπτυξη της προσωπικότητας του μαθητή , όπως πρεσβεύει χρόνια τώρα το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο.
Με τη συνδρομή των Ν. Τεχνολογιών θα μπορούσε να αναβαθμιστεί η ποιότητα του εκπαιδευτικού έργου και σύμφωνα με την UNESKO, (2004, όπ. αναφ. στον Χατζηπλή, 2005) να εμπλουτιστεί η διδακτική διεργασία με τα πολυμέσα και τις νέες μεθόδους διδασκαλίας και να επαναπροσδιοριστεί ο ρόλος του εκπαιδευτικού αλλά και του σχολείου.
Με στόχο το αξίωμα ότι κάθε άνθρωπος έχει δικαίωμα στην ολιστική και μη κερματισμένη γνώση , γνώση μέσα από διαθεματικούς και διεπιστημονικούς άξονες, ο κάθε εμπλεκόμενος με την εξ αποστάσεως σχολική εκπαίδευση, θα μπορεί να χαράζει το προσωπικό του ταξίδι προς την κατάκτηση της γνώσης. Όπως επισημαίνει ο Χατζηπλής με την εξ αποστάσεως σχολική εκπαίδευση, ιδιαίτερα θα ωφεληθούν οι μαθητές των μειονεκτικών σχολείων που θα έχουν ίσες ευκαιρίες για μόρφωση με εκείνων των αστικών κέντρων και με την αυτενέργειά τους θα αναδειχθεί η δημιουργικότητά τους και θα τονωθεί η αυτοπεποίθησή τους.
2.2 Μειονεκτήματα
Το ΕΑΠ. σύμφωνα με τον ιδρυτικό του νόμο είναι τριτοβάθμιο ίδρυμα και δεν μπορεί να λειτουργήσει στο επίπεδο που του έχει ζητηθεί από το ΥΠΕΠΘ. Συνεπώς δεν μπορεί να δημιουργήσει αυτόνομα διδακτικό υλικό κατάλληλο για πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια, αλλά μπορεί να συνεργαστεί με ομάδες ερευνητών του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου και να τους δείξει τον τρόπο παραγωγής του εκπαιδευτικού πακέτου από απόσταση. Ας μην ξεχνάμε ότι το ΕΑΠ, εκπαιδεύει ενήλικες και τα χαρακτηριστικά της εκπαίδευσής τους διαφοροποιούνται από εκείνα των ανηλίκων.
Δεν μπορεί να σχεδιάζει προγράμματα σπουδών (αναλυτικά προγράμματα)για όλη τη χώρα και όλα τα σχολεία (αυτό ανήκει στη δικαιοδοσία του Π.Ι. σε συνεργασία με τα παιδαγωγικά και πανεπιστημιακά τμήματα που σχετίζονται με τα διδασκόμενα αντικείμενα ).
Δεν μπορεί να επιλέγει τους διδάσκοντες που θα συμμετέχουν ως εκπαιδευτές στην εξ αποστάσεως σχολική εκπαίδευση (με ποια κριτήρια άλλωστε), μπορεί όμως να τους επιμορφώνει μαθαίνοντάς τους πώς να διδάσκουν από απόσταση.
Ένας άλλος τομέας τα εργαστήρια του ΕΑΠ. δε θα μπορούσαν να ανταποκριθούν στις αυξημένες ανάγκες ενός τέτοιου εγχειρήματος (δημιουργία, αποθήκευση, αποστολή εκπαιδευτικού πακέτου), αφού δε διαθέτουν την κατάλληλη υποδομή.
Ένα από τα μέσα της εξ αποστάσεως σχολικής εκπαίδευσης είναι και οι ΤΠΕ, γι αυτό και απαιτείται εντατικοποίηση των προσπαθειών για την εισαγωγή και την αξιοποίηση τους, μέσω της ανάπτυξης των σχετικών υποδομών (σχολικά εργαστήρια, δικτύωση (ευρυζωνικότητα) , υπηρεσίες τηλεματικής) .Πόσοι όμως εκπαιδευτικοί έχουν επιμορφωθεί στη χρήση τους και έχουν αναπτύξει τις απαιτούμενες δεξιότητες για την ένταξη των ΤΠΕ στην καθημερινή διδακτική πράξη;
Αν θεωρήσουμε ότι εξ αποστάσεως σχολική εκπαίδευση έρχεται να καλύψει κενά που δεν μπορεί το συμβατικό σχολείο, δε θα πρέπει να υποτιμήσουμε και τις ανάγκες που ανακύπτουν από τις ειδικές κατηγορίες μαθητών (παιδιά με ειδικές ανάγκες, ανήλικες μητέρες, παιδιά σε αναμορφωτήρια, μειονοτικά σχολεία, Σ.Δ.Ε. (Θεμελής, 2001, e class gunet,) παιδιά αιτούντων άσυλο, ασυνόδευτα παιδιά (εφημερίδα Έθνος) και να αποδεχθούμε τελικά ότι η εξ αποστάσεως σχολική εκπαίδευση δεν είναι κάτι απλό στην οργάνωσή της και πέρα από την υλικοτεχνική υποδομή θα χρειαστεί και η συνδρομή ειδικών τμημάτων της πρόνοιας και των υπηρεσιών της τοπικής αυτοδιοίκησης πρώτου και δευτέρου βαθμού.
Η αποκλειστική από το ΕΑΠ οικονομοτεχνική μελέτη για την εφαρμογή ενός εθνικού προγράμματος εξ αποστάσεως εκπαίδευσης θα ήταν παρακινδυνευμένη .
Η ρεαλιστική προσέγγιση ενός τέτοιου σεναρίου, ολοκληρωτικής οργάνωσης, ανάπτυξης και εφαρμογής της εξ αποστάσεως σχολικής εκπαίδευσης από το Ε.Α.Π., μας οδηγεί στο σκεπτικισμό καθώς αναλογιζόμαστε το μέγεθος των απαιτήσεων που απορρέουν από το σχεδιασμό μέχρι και τον τελικό συντονισμό του εκπαιδευτικού έργου (τρέξιμο του προγράμματος) και αν επιχειρήσουμε να διοργανώσουμε κάτι τέτοιο χωρίς να αναλύσουμε όλες τις παραμέτρους θα οδηγηθούμε σίγουρα στην καταστροφή.
Όπως μας αναφέρει και ο Λιοναράκης (2001) η εξ αποστάσεως εκπαίδευση δεν είναι ούτε αυτοσκοπός ούτε πανάκεια. Έρχεται να καλύψει κενά που έχουν δημιουργηθεί από εκπαιδευτικές πρακτικές άλλων εποχών και θα πρέπει για να είναι αποτελεσματική να ακολουθεί ορισμένες βασικές εκπαιδευτικές αρχές και να σχεδιαστεί με τα εκάστοτε κατάλληλα ποιοτικά κριτήρια.
Συνεπώς το Ε.Α.Π μπορεί να συνδεθεί με την εξ αποστάσεως σχολική εκπαίδευση σε πρωτοβάθμιο και δευτεροβάθμιο επίπεδο, μόνο αν δούμε τη συμβολή του επικουρικά ως προσφορά τεχνογνωσίας και διάχυσης της γνώσης και σε συνεργασία με το ΠΙ και ΥΠΕΠΘ.
Σύμφωνα με την Παντάνο Ρόκου (2001): <<η είσοδος των ΤΠΕ (πολυμέσα, υπερμέσα και δίκτυα) στο χώρο της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης και η αλματώδης εξέλιξή τους προσφέρουν μια πραγματική πρόκληση, ώστε να ικανοποιηθούν οι νέες διδακτικές και μαθησιακές ανάγκες>> (σελ. 189). Για να είναι ένα μαθησιακό μοντέλο αποδοτικό και ποιοτικό (Λιοναράκης, 1999α) είναι απαραίτητη 1) η εξειδικευμένη παιδαγωγική σχεδίασή του με τις αρχές της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης, (το ΕΑΠ μπορεί να προσφέρει την τεχνογνωσία, τη μεθοδολογία και τα καινοτόμα στοιχεία του) 2)η διασφάλιση του παιδαγωγικού και του τεχνολογικού πλαισίου (Τάσιος, Ευθυμίου, 1999) 3) η κατοχύρωση του θεσμικού πλαισίου που πρέπει να διέπει την εξ αποστάσεως μάθηση στην Ελλάδα. (Κονετάς Δ., Βιβίτσου Μ. και Λαμπροπούλου Ν) και 4) η προσαρμογή του, όσο το δυνατόν περισσότερο, στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του μαθητή. Θα απαιτηθεί ισχυρή χρηματοδότηση για δικτύωση των σχολείων , ένας υπολογιστής για κάθε παιδί (lap top των 100 δολ.) (ανάπλους), για να καλυφθούν άμεσα οι ανάγκες των ειδικών κατηγοριών, επιμόρφωση των εκπαιδευτικών και παρότρυνση για προώθηση καινοτόμων εκπαιδευτικών πρακτικών, συνεργασία ενός ανθρώπινου δικτύου, σχεδιασμός ενός επιτυχημένου εξ αποστάσεως διαδικτυακού εκπαιδευτικού περιβάλλοντος βασισμένο στοWEB BASED TRAINING(Κομνηνού,2007) όπου ο εκπαιδευτικός αφ ενός θα έχει τη δυνατότητα να αντλεί εκπαιδευτικό διδακτικό υλικό (πολυμεσικό ή απλό), ασκήσεις και κριτήρια αξιολόγησης αλλά και αφετέρου θα μπορεί να το εμπλουτίζει με δικές του εφαρμογές, αξιολογημένες από την υπεύθυνη ομάδα. Η αλληλεπίδραση, διαδραστικότητα, αυτοαξιολόγηση, ετεροαξιολόγηση, εξατομικευμένη μάθηση, επίτευξη εκπαιδευτικών στόχων (γενικών και ειδικών), ανοικτά μοντέλα μάθησης, μοντέλα επικοινωνίας CBC (Παντάνο Ρόκου, 2001) , σχεδιασμός διαδικτυακού εκπαιδευτικού λογισμικού, ΔΕΛ (Ρετάλης, Αυγερίου, Παπασπύρου, 2001), σύγχρονη και ασύγχρονη τηλεκπαίδευση για την εξ αποστάσεως εκπαίδευση είναι όροι με ιδιαίτερη βαρύτητα και θα πρέπει να συνεκτιμηθούν για το σχεδιασμό και την εφαρμογή μιας άρτιας και αποτελεσματικής εξ αποστάσεως σχολικής εκπαίδευσης .
Συμπέρασμα
Η προσπάθεια για αναβάθμιση του εκπαιδευτικού μας συστήματος, όπως άλλωστε απαιτούν τα διεθνή δεδομένα, μας οδήγησαν στην διερεύνηση του κατά πόσον το Ε.Α.Π θα μπορούσε να αναλάβει εξ ολοκλήρου το εγχείρημα της οργάνωσης , ανάπτυξης και εφαρμογής της εξ αποστάσεως σχολικής εκπαίδευσης σε πρωτοβάθμιο και δευτεροβάθμιο επίπεδο.
Έπειτα από καταγραφή και ανάλυση των ανακυπτόντων πλεονεκτημάτων και μειονεκτημάτων, καταλήγουμε στα παρακάτω συμπεράσματα
Η εξ αποστάσεως συμπληρωματική σχολική εκπαίδευση με τη συνδρομή των ΤΠΕ μπορούν να καλύψουν ανακύπτουσες εκπαιδευτικές και μαθησιακές ανάγκες.
Το ΕΑΠ ως πανεπιστημιακό ίδρυμα παρέχει εξ αποστάσεως εκπαίδευση σε ενήλικες και μπορεί να λειτουργήσει μόνο σε αυτό το επίπεδο.
Επειδή όμως χρησιμοποιεί ως αποκλειστική μέθοδο διδασκαλίας την Αεξ Απ και κουβαλά εμπειρία χρόνου μπορεί να συνεργαστεί με αρμόδια μέλη του ΥΠΕΠΘ και του ΠΙ και να τους μεταφέρει την τεχνογνωσία του, όσον αφορά τις βασικές εκπαιδευτικές αρχές που διέπουν την εξ αποστάσεως εκπαίδευση.
Το σύστημα όμως διεκπεραίωσης και το εκπαιδευτικό υλικό (Λιοναράκης, 1999) που θα χρησιμοποιηθεί στην Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια θα πρέπει να έχει δημιουργηθεί με βάση συγκεκριμένα ποιοτικά κριτήρια διδασκαλίας, μάθησης και εκπαιδευτικών στόχων καθορισμένων από το ΠΙ και από τους άλλους αρμόδιους από το ΥΠΕΠΘ φορείς.
Οι αλλαγές θα πρέπει να είναι πραγματικά καινοτόμες από ανθρώπους με σπινθήρα και όραμα για να μπορέσουν να είναι και αποτελεσματικές, έτσι ώστε…
Λίγο ἀκόμα, νὰ σηκωθοῦμε
λίγο ψηλότερα…
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
Ανάπλους, Θέματα Παιδείας, 15.000 lap top σε δημοτικά. Διαθέσιμο στον δικτυακό τόπο: http://anaplous.livepage.gr/blog/240
Βασάλα, Π. (2005). Εξ αποστάσεως σχολική εκπαίδευση. Στο: Α. Λιοναράκης (Επιμ.),Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση, Παιδαγωγικές και Τεχνολογικές Εφαρμογές, τόμος Δ, ΕΑΠ, Πάτρα:2005
Βεργίδης, Δ., Λιοναράκης, Α., Λυκουργιώτης, Α., Μακράκης, Β., & Ματραλής, Χ. (1998, 1999). Ανοικτή και εξ αποστάσεως εκπαίδευση. Θεσμοί και λειτουργίες, τομ. Α΄. Πάτρα: ΕΑΠ.
Γάκης Π., Καλλές Δ., Μάτος Α., Χατζηλάκος Θ. Σχεδιασμός – καταγραφή εμπειριών και Συμπερασμάτων κατά τη σύγχρονη εξ αποστάσεως Επιμόρφωση σε εικονικές τάξεις Διαθέσιμο στον δικτυακό τόπο: www.etpe.gr/extras/download.php?type=proceed&id=955 (27/12/2007)
Eφημερίδα Έθνος, Ανοιχτά σχολεία για ανήλικους μετανάστες, Διαθέσιμο στο δικτυακό τόπο: http://www.edra.gr/ (17/1/2008)
E class Gunet. Διαθέσιμο στο δικτυακό τόπο http://eclass.gunet.gr/modules/ (20/12/2007)
E yliko. Διαθέσιμο στο δικτυακό τόπο: http://www.e-yliko.sch.gr/ (17/12/2007)
Θεμελής, Σ. (2001). Η συμβολή της Ανοικτής και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης στην παροχή ίσων ευκαιριών στην εκπαίδευση και στην καταπολέμηση του κοινωνικού αποκλεισμού. Στο 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση. Πάτρα, ΕΑΠ
Κατσιαμπούρα, Ασ. (2006) Οι αντιλήψεις των μεταπτυχιακών φοιτητών της ΕΚΠ65 του ΕΑΠ για τη συμπληρωματική και εξ αποστάσεως σχολική εκπαίδευση (διπλωματική )Διαθέσιμο στο δικτυακό τόπο βιβλιοθήκης του ΕΑΠ
Κομνηνού Ι.Web-based training (WBT) Μελέτη περίπτωσης e-Learning Fundamentals Διαθέσιμο στο δικτυακό τόπο: http://users.att.sch.gr/ikomninou/eeep_Ioanna%20Komninou.pdf (12/1/2008)
Κονετάς Δ., Βιβίτσου Μ. και Λαμπροπούλου Ν. Πιλοτική Εφαρμογή Συνεργατικού Μαθήματος (Α)-Ασύγχρονης Τηλεκπαίδευση Στο Πανελλήνιο Σχολικό Δίκτυο: Διαδικασία Και Συμπεράσματα. Διαθέσιμο στο δικτυακό τόπο: http://www.intelligenesis.eu/nikiweb/pubdocs/07/Konetas-Vivitsou-Lambropoulos-smekade07.doc%2016/1/2008
Λιοναράκης, Α. (1999α) Ανοικτή και εξ αποστάσεως εκπαίδευση: η εμπειρία του Ελληνικού Ανοικτού Πανεπιστημίου . Στο : Κ. Τσολακίδης (Επιμ.), Πρακτικά Συνεδρίου Σχολής Eλληνικών & Μεσογειακών Σπουδών , Πανεπιστήμιο Αιγαίου, Νέες Παράμετροι στην εκπαίδευση: Εκπαίδευση από απόσταση και δια βίου εκπαίδευση (σελ. 45 -51). Αθήνα: Εκδόσεις Νέων Τεχνολογιών
Λιοναράκης, Α. (1999) Στρογγυλό τραπέζι, Κυριακή 21/11/99 . Στο : Κ. Τσολακίδης (Επιμ.), Πρακτικά Συνεδρίου Σχολής Eλληνικών & Μεσογειακών Σπουδών , Πανεπιστήμιο Αιγαίου, Νέες Παράμετροι στην εκπαίδευση: Εκπαίδευση από απόσταση και δια βίου εκπαίδευση (σελ. 199). Αθήνα: Εκδόσεις Νέων Τεχνολογιών
Λιοναράκης, Α. (2001) <<Για ποια εξ Αποστάσεως Eκπαίδευση >> μιλάμε; Στο 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση. Πάτρα, ΕΑΠ
Ντόκα Α, Κονέτας Δ, 1999, Γάκης Π., Καλλές Δ., Μάτος Α., Χατζηλάκος Θ, Διαθέσιμο στο δικτυακό τόπο: http://www.etpe.gr/files/proceedings/uploads1/gakis376_381.doc (27/12/2007)
Παντάνο Ρόκου, Μ.(2001). Παιδαγωγικά μοντέλα για την εξ αποστάσεως εκπαίδευση με χρήση των νέων τεχνολογιών. Στο: Α. Λιοναράκης (Επιμ.), Απόψεις και προβληματισμοί για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση(σελ. 153 - 188).Αθήνα : Προπομπός
Ρετάλης Σ, Αυγερίου Π., Παπασπύρου Ν. (2001)Σχεδίαση διαδικτυακού εκπαιδευτικού λογισμικού Στο: Α. Λιοναράκης (Επιμ.), Απόψεις και προβληματισμοί για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση(σελ. 189 - 225).Αθήνα : Προπομπός
Στυλιανίδης, Ε. (2007) Μήνυμα υπουργού Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων Ευρυπίδη Στυλιανίδη Διαθέσιμο στο δικτυακό τόπο: http://www.geed.gr/index
Τάσιος, Ευθυμίου H. (1999) Υποδομές του ΟΤΕ στα Δωδεκάνησα και οιδιαθέσιμες τεχνολογίες τηλεματικής για την Ανοιχτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση. Στο : Κ. Τσολακίδης (Επιμ.), Πρακτικά Συνεδρίου Σχολής Eλληνικών & Μεσογειακών Σπουδών , Πανεπιστήμιο Αιγαίου, Νέες Παράμετροι στην εκπαίδευση: Εκπαίδευση από απόσταση και δια βίου εκπαίδευση (σελ. 90 - 102). Αθήνα: Εκδόσεις Νέων Τεχνολογιών
UNESCO (2004). Improving the quality of primary school through distance education. Paris: UNESCO. Στο: Χατζηπλή, Π, Συμπληρωματική εξ αποστάσεως σχολική εκπαίδευση στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση των μειονεκτικών σχολείων(διπλ.), (2005) , Διαθέσιμο στο δικτυακό τόπο:Βιβλιοθήκης ΕΑΠ
UNICEF, Η Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού. Διαθέσιμο στο δικτυακό τόπο: http://www.unicef.gr/symbs.php (20-12-2007)
Sch.gr Πανελλήνιο Σχολικό Δίκτυο. Διαθέσιμο στο δικτυακό τόπο: http://www.sch.gr/sch-portlets/aboutSch/presentations/2007/fyladiokentriko.pdf
Φεργαδιώτου Ι., Δούκας Κ., Τεκές Σ, Σάμψων Δ, (2000), «ΤΗΛΕΪΣΤΩΡ: Ένα Ελληνικό Ολοκληρωμένο Εκπαιδευτικό Περιβάλλον Συγγραφής, Διαχείρισης και Διάθεσης Μαθημάτων μέσωτουΔιαδικτύου»,Διαθέσιμοστοδικτυακότόπο:http://www.epyna.gr/modules.php?name=News&file=article&sid=661. (12/12/2007)
Χατζηπλή, Π Συμπληρωματική εξ αποστάσεως σχολική εκπαίδευση στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση των μειονεκτικών σχολείων(διπλ.),(2005), Διαθέσιμο στο δικτυακό τόπο:Βιβλιοθήκης ΕΑΠ
Υποθετικό σενάριο:
Με απόφαση του ΥΠΕΠΘ ανατίθεται η οργάνωση, η ανάπτυξη και η εφαρμογή της σχολικής εξ αποστάσεως εκπαίδευσης (πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας) στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο. Το ΕΑΠ ως κύριος υπεύθυνος και συντονιστής θα πρέπει να αναπτύξει όλο το εγχείρημα και να δημιουργήσει διδακτικό υλικό, να οργανώσει τις υποδομές για τη λειτουργία, να σχεδιάσει τα προγράμματα σπουδών για όλη τη χώρα και όλα τα σχολεία, τα οποία θα εκδηλώσουν ενδιαφέρον να συμμετάσχουν και τέλος, να συντονίσει το εκπαιδευτικό έργο, αφού θα έχει επιλέξει τους διδάσκοντες και αφού θα έχει ολοκληρώσει το σχεδιασμό του συνόλου της εκπαιδευτικής λειτουργίας.
Στο παραπάνω σενάριο εντοπίστε τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα της απόφασης αυτής, εξηγείστε τα και τεκμηριώστε με επιχειρήματα τη δική σας άποψη. Επίσης προσέξτε τη μεταφορά τεχνογνωσίας: το ΕΑΠ είναι πανεπιστημιακό ίδρυμα, ενώ καλείται να λειτουργήσει σε άλλο επίπεδο. Η εργασία σας θα αξιολογηθεί μέσα από τις ρεαλιστικές σας προτάσεις, την τεκμηρίωση και την επιχειρηματολογία σας, καθώς και ως προς τον εντοπισμό των πλεονεκτημάτων και μειονεκτημάτων. Φροντίστε να μην ξεπεράσετε τις 1.500 λέξεις.
Λίγο ἀκόμα θὰ ἰδοῦμε
τὶς ἀμυγδαλιὲς ν᾿ ἀνθίζουν.
Λίγο ἀκόμα θὰ ἰδοῦμε
τὰ μάρμαρα νὰ λάμπουν,
νὰ λάμπουν στὸν ἥλιο
κι ἡ θάλασσα νὰ κυματίζει.
Λίγο ἀκόμα, νὰ σηκωθοῦμε
λίγο ψηλότερα.
Γ. Σεφέρης
Εισαγωγή
Μία από τις βασικές συνιστώσες ενός δημοκρατικού εκπαιδευτικού συστήματος είναι η ανθρωποκεντρική του πολιτική και η εξασφάλιση ίσων ευκαιριών μάθησης και επαγγελματικής αποκατάστασης σε όλους τους μαθητές και τις μαθήτριες, ανεξάρτητα από τα χαρακτηριστικά της ατομικής, θρησκευτικής και οικογενειακής ταυτότητας. (Στυλιανίδης, 2007)
Με άξονα το δικαίωμα των παιδιών στην εκπαίδευση (UNICEF) και αξιοποιώντας τη θέση του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου για αναβάθμιση του εκπαιδευτικού συστήματος με νέες και γενναίες προσαρμοστικές αλλαγές, η εξ αποστάσεως σχολική εκπαίδευση αποτελεί μια σημαντική καινοτομία για τα εκπαιδευτικά δεδομένα της χώρας μας και μπορεί να συντελέσει σε μεγάλο βαθμό στη βελτίωση της παρεχόμενης εκπαίδευσης και κατάρτισης σε όλους τους εκπαιδευτικούς χώρους.
Στόχος της παρούσας εργασίας είναι η επεξεργασία και ανάλυση του υποτιθέμενου σεναρίου ανάληψης έργου από το Ε.Α.Π., κατόπιν απόφασης του ΥΠΕΠΘ, που θα αφορά την οργάνωση , ανάπτυξη και εφαρμογή της εξ αποστάσεως σχολικής εκπαίδευσης σε πρωτοβάθμιο και δευτεροβάθμιο επίπεδο. Το Ε.Α.Π, σύμφωνα με αυτό καλείται να αναπτύξει όλο το εγχείρημα και να δημιουργήσει διδακτικό υλικό, να οργανώσει τις υποδομές για τη λειτουργία, να σχεδιάσει τα προγράμματα σπουδών για όλη τη χώρα και όλα τα σχολεία, τα οποία θα εκδηλώσουν ενδιαφέρον να συμμετάσχουν και τέλος, να συντονίσει το εκπαιδευτικό έργο, αφού θα έχει επιλέξει τους διδάσκοντες και αφού θα έχει ολοκληρώσει το σχεδιασμό του συνόλου της εκπαιδευτικής λειτουργίας.
Θα εντοπιστούν και θα αναλυθούν τα απορρέοντα πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα μιας τέτοιας ανάθεσης και θα προταθούν ρεαλιστικές προτάσεις εφαρμογής της εξ αποστάσεως σχολικής εκπαίδευσης στο σύγχρονο σχολείο.
Λέξεις κλειδιά
Ανοιχτή και εξ αποστάσεως σχολική εκπαίδευση, αυτοδύναμη και συμπληρωματική, πλεονεκτήματα - μειονεκτήματα, πανελλήνιο σχολικό δίκτυο, Τ.Π.Ε., σύγχρονη και ασύγχρονη τηλεκπαίδευση, διαθεματικότητα, ολιστική παιδεία
1. Ορισμός εξ αποστάσεως σχολικής εκπαίδευσης
Ως εξ αποστάσεως σχολική εκπαίδευση ορίζεται από τη Βασάλα (2005): <<Η εκπαίδευση σε επίπεδο πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, η οποία παρέχεται εξ αποστάσεως και απευθύνεται σε άτομα σχολικής ηλικίας καθώς και ενήλικους>>(σελ.54).
1.α Σε ποιους απευθύνεται η εξ αποστάσεως σχολική εκπαίδευση;
Σήμερα η εξ αποστάσεως σχολική εκπαίδευση, ακολουθώντας τις τεχνολογικές εξελίξεις και χρησιμοποιώντας τις διευκολύνσεις που παρέχουν οι Η/Υ και το διαδίκτυο, έχει αναπτυχθεί ιδιαίτερα και όπως αναφέρεται και από τη Βασάλα (2005)τείνει να καλύψει εκπαιδευτικές ανάγκες παιδιών που ανήκουν σε ειδικές κατηγορίες, όπως είναι τα παιδιά που ζουν σε απομακρυσμένες περιοχές, παιδιά νομάδων, πλανόδιων, μαθητές με αυξημένα ενδιαφέροντα, χαρισματικοί μαθητές, παιδιά με ειδικές ανάγκες κ.α. Ο Θεμελής (2001), όπ. αναφ. στο Χατζηπλή, (2005) θεωρεί την εφαρμογή της Ανοικτής και εξ αποστάσεως Εκπαίδευσης αναγκαία στην αναβάθμιση του εκπαιδευτικού μας συστήματος και ιδιαίτερα σημαντική για την παροχή ίσων ευκαιριών στην εκπαίδευση και στην καταπολέμηση του κοινωνικού αποκλεισμού
1.β Μορφές της εξ αποστάσεως σχολικής εκπαίδευσης
Η σχολική και εξ αποστάσεως εκπαίδευση διακρίνεται σε: α) Αυτοδύναμη εξ αποστάσεως σχολική εκπαίδευση και σε β) Συμπληρωματική (Βασάλα, 2004).
1.γ Σύγχρονες μορφές παροχής εξ αποστάσεως εκπαίδευσης από το ΥΠΕΠΘ
Ένα από τα υποστηρικτικά μέσα της εξ αποστάσεως συμπληρωματικής εκπαίδευσης είναι και η εκπαιδευτική τηλεόραση και τα εξ αποστάσεως σχολικά δίκτυα, τα οποία βοηθούν στη συνεργασία και την επικοινωνία των μαθητών και των εκπαιδευτικών σε εθνικό κα διακρατικό επίπεδο και στην υλοποίηση προγραμμάτων κοινής θεματολογίας. To πανελλήνιο σχολικό δίκτυο( school.gr) (το εκπαιδευτικό ενδοδιαδίκτυο του ΥΠΕΠΘ) με την εκπαιδευτική πύλη (e-yliko)αποτελεί τον κατ εξοχήν κόμβο που έχει ως στόχο να παρέχει χρήσιμες υπηρεσίες στο σύνολο της σχολικής κοινότητας, που αφορούν την πρόσβαση σε υπηρεσίες τηλεματικής και σε εκπαιδευτικό ψηφιακό υλικό, την εκπαίδευση από απόσταση, τηλεκπαίδευση, τη δυνατότητα παροχής εκπαίδευσης σε άτομα με ειδικές ανάγκες. Ως στιγμής έχουν δοκιμαστεί πιλοτικά τα προγράμματα e Twinning, e Learning, ΟΔΥΣΣΕΑΣ, ΤΗΛΕΜΑΧΟΣ, SOKRATES (Comenius, Erasmus Grundtvig, Lingua, Minerva, ARION), "Magna Graecia", , e-Hermes, GLOBE, ΣΧ.Ε.Δ.Ι.Α. <<Νέοι δημοσιογράφοι για το περιβάλλον>>, <<Τηλειστωρ>>, Across The Bible .
2. Εξ αποστάσεως σχολική εκπαίδευση και Ε.Α.Π.: αποκλειστική ανάθεση έργου ή εν δυνάμει συνεργασία;
Το Ε.Α.Π αποτελεί το 19ο πανεπιστημιακό ίδρυμα της χώρας μας και σύμφωνα με το άρθρο 1, παρ.3, αποστολή του είναι η εξ αποστάσεως παροχή προπτυχιακής και μεταπτυχιακής εκπαίδευσης και επιμόρφωσης με την ανάπτυξη και αξιοποίηση κατάλληλου εκπαιδευτικού υλικού και μεθόδων διδασκαλίας (η εξ αποστάσεως διδασκαλία είναι η αποκλειστική μέθοδος που εφαρμόζεται από το Ε.Α.Π.). Επιπλέον αναφέρεται ότι στους σκοπούς του Ε.Α.Π. εντάσσεται η προαγωγή της επιστημονικής έρευνας στο πεδίο της μετάδοσης της γνώσης από απόσταση (Βεργίδης, Λιοναράκης, Λυκουργιώτης, Μακράκης & Ματραλής, 1998, 1999). Μελετώντας την αποστολή και τη φυσιογνωμία του Ε.ΑΠ, αντιλαμβανόμαστε ότι μία ανάθεση έργου που θα αφορούσε την οργάνωση , ανάπτυξη και εφαρμογή της εξ αποστάσεως σχολικής εκπαίδευσης σε πρωτοβάθμιο και δευτεροβάθμιο επίπεδο από το ίδρυμα αυτό, εμπεριέχει πλεονεκτήματα αλλά και μειονεκτήματα.
2.1 Πλεονεκτήματα
Όπως προαναφέραμε η αποκλειστική μέθοδος διδασκαλίας του Ε.Α.Π. είναι η εξ αποστάσεως διδασκαλία , γεγονός που δηλώνει ότι
Το Ε.Α.Π. γνωρίζει να οργανώνει την εκπαίδευση από απόσταση (Βεργίδης, Λιοναράκης, Λυκουργιώτης, Μακράκης & Ματραλής, 1998, 1999)
Κουβαλάει εμπειρία χρόνου
Μπορεί να παράσχει με επιτυχία τη τεχνογνωσία και τις πρακτικές του (ένα από τα καινοτόμα στοιχεία του είναι και η ίδρυση Εργαστηρίου Εκπαιδευτικού Υλικού και Εκπαιδευτικής Μεθοδολογίας). Γνωρίζει πώς να δημιουργεί εκπαιδευτικό υλικό κατάλληλο για εξ αποστάσεως εκπαίδευση (έντυπο υλικό, cd rom, dvd, κασέτες βίντεο και ήχου, λογισμικό) και υποστηρικτικά συνοδευτικά εργαλεία της μαθησιακής πορείας του διδασκόμενου (Βεργίδης, Λιοναράκης, Λυκουργιώτης, Μακράκης & Ματραλής, 1998, 1999). Ως τριτοβάθμιο όμως ίδρυμα δε θα μπορεί να δημιουργήσει αυτόνομα διδακτικό υλικό για πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια, αλλά συνεργαζόμενο με φορείς ,όπως το ΥΠΕΠΘ και το ΠΙ.
Διαθέτει εξειδικευμένο προσωπικό που μπορεί να ανταποκριθεί με επάρκεια στο σχεδιασμό της εκπαίδευσης από απόσταση, η οποία και έχει ιδιαίτερες απαιτήσεις. Ο καθηγητής λόγω της φυσικής απόστασης, πρέπει να μετατραπεί για το μαθητή του, από απλό μεταδότη γνώσης και αξιολογητή (παραδοσιακή μετωπική διδασκαλία), σε ενθαρρυντή, καθοδηγητή και εμψυχωτή (το κυρίαρχο πρόσωπο είναι ο μαθητής) (Βεργίδης, Λιοναράκης, Λυκουργιώτης, Μακράκης & Ματραλής, 1998, 1999).
Αν η εξ αποστάσεως εκπαίδευση λειτουργήσει ως συμπληρωματική, η όλη οργάνωση του εγχειρήματος μπορεί να διευκολυνθεί με την καινοτομία του αρθρωτού συστήματος του Ε.Α.Π. για το μαθητή, όπου θα μπορεί να επιλέγει τα μαθήματα που επιθυμεί (Χατζηπλής, 2005) , αλλά (κάτι παραπλήσιο εφαρμόζεται με το moodle, αλλά με διαφορετικούς συμμετέχοντες).
Μία τέτοια ανάθεση έργου στο Ε.Α.Π από το ΥΠΕΠΘ θα είχε ως αποδέκτες όχι μόνο τους μαθητές, αλλά και τους εκπαιδευτικούς και τις εκπαιδευτικές μονάδες. Αυτό σημαίνει ότι το Ε.ΑΠ. θα μπορούσε με μεγάλη επιτυχία να οργανώσει την επιμόρφωση των εκπαιδευτικών (σε συνεργασία πάντα με το ΥΠΕΠΘ) ξεφεύγοντας από το μονόδρομο των ΠΕΚ και όλων των απορρεόντων μειονεκτημάτων (Ντόκα Α, Κονέτας Δ, 1999, Γάκης Π., Καλλές Δ., Μάτος Α., Χατζηλάκος Θ.) αλλά και να προσφέρει δια βίου μάθηση σε ανενεργούς εκπαιδευτικούς, απομονωμένους ή με περιορισμένο ελεύθερο χρόνο.
Θα μπορούσε να μεταφέρει την τεχνογνωσία του στο σχεδιασμό εκπαιδευτικής πύλης portal (η Ειδική Υπηρεσία Εφαρμογής Προγραμμάτων Κ.Π.Σ. του ΥΠ.Ε.Π.Θ., έχει εκδηλώσει ενδιαφέρον (αν και πρώτα θα έπρεπε να ασχοληθεί με τον επανασχεδιασμό του δικού του portal, καθιστώντας το περισσότερο ελκυστικό και λειτουργικό).
Όπως ορίζεται στον ιδρυτικό νόμο του Ε.ΑΠ. , στους σκοπούς του εντάσσεται η προαγωγή της επιστημονικής έρευνας στο πεδίο μετάδοσης της γνώσης από απόσταση. Είναι κατανοητό ότι η σχολική εκπαίδευση έχει να αποκομίσει πολλά από αυτό, αφού το σύγχρονο σχολείο ορθώνεται ισοπεδωτικό και άχρωμο, χωρίς να μπορεί να ξεπεράσει τις δυσλειτουργίες που το ταλανίζουν δεκαετίες και θα μπορούσαν με δυο λόγια να επικεντρωθούν τόσο στις παρωχημένες διδακτικές μεθόδους με το δασκαλοκεντρικό σύστημα όσο και στο στείρο διδακτικό υλικό που ενθαρρύνει την απομνημόνευση και όχι την πραγματική μάθηση και την ολόπλευρη ανάπτυξη της προσωπικότητας του μαθητή , όπως πρεσβεύει χρόνια τώρα το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο.
Με τη συνδρομή των Ν. Τεχνολογιών θα μπορούσε να αναβαθμιστεί η ποιότητα του εκπαιδευτικού έργου και σύμφωνα με την UNESKO, (2004, όπ. αναφ. στον Χατζηπλή, 2005) να εμπλουτιστεί η διδακτική διεργασία με τα πολυμέσα και τις νέες μεθόδους διδασκαλίας και να επαναπροσδιοριστεί ο ρόλος του εκπαιδευτικού αλλά και του σχολείου.
Με στόχο το αξίωμα ότι κάθε άνθρωπος έχει δικαίωμα στην ολιστική και μη κερματισμένη γνώση , γνώση μέσα από διαθεματικούς και διεπιστημονικούς άξονες, ο κάθε εμπλεκόμενος με την εξ αποστάσεως σχολική εκπαίδευση, θα μπορεί να χαράζει το προσωπικό του ταξίδι προς την κατάκτηση της γνώσης. Όπως επισημαίνει ο Χατζηπλής με την εξ αποστάσεως σχολική εκπαίδευση, ιδιαίτερα θα ωφεληθούν οι μαθητές των μειονεκτικών σχολείων που θα έχουν ίσες ευκαιρίες για μόρφωση με εκείνων των αστικών κέντρων και με την αυτενέργειά τους θα αναδειχθεί η δημιουργικότητά τους και θα τονωθεί η αυτοπεποίθησή τους.
2.2 Μειονεκτήματα
Το ΕΑΠ. σύμφωνα με τον ιδρυτικό του νόμο είναι τριτοβάθμιο ίδρυμα και δεν μπορεί να λειτουργήσει στο επίπεδο που του έχει ζητηθεί από το ΥΠΕΠΘ. Συνεπώς δεν μπορεί να δημιουργήσει αυτόνομα διδακτικό υλικό κατάλληλο για πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια, αλλά μπορεί να συνεργαστεί με ομάδες ερευνητών του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου και να τους δείξει τον τρόπο παραγωγής του εκπαιδευτικού πακέτου από απόσταση. Ας μην ξεχνάμε ότι το ΕΑΠ, εκπαιδεύει ενήλικες και τα χαρακτηριστικά της εκπαίδευσής τους διαφοροποιούνται από εκείνα των ανηλίκων.
Δεν μπορεί να σχεδιάζει προγράμματα σπουδών (αναλυτικά προγράμματα)για όλη τη χώρα και όλα τα σχολεία (αυτό ανήκει στη δικαιοδοσία του Π.Ι. σε συνεργασία με τα παιδαγωγικά και πανεπιστημιακά τμήματα που σχετίζονται με τα διδασκόμενα αντικείμενα ).
Δεν μπορεί να επιλέγει τους διδάσκοντες που θα συμμετέχουν ως εκπαιδευτές στην εξ αποστάσεως σχολική εκπαίδευση (με ποια κριτήρια άλλωστε), μπορεί όμως να τους επιμορφώνει μαθαίνοντάς τους πώς να διδάσκουν από απόσταση.
Ένας άλλος τομέας τα εργαστήρια του ΕΑΠ. δε θα μπορούσαν να ανταποκριθούν στις αυξημένες ανάγκες ενός τέτοιου εγχειρήματος (δημιουργία, αποθήκευση, αποστολή εκπαιδευτικού πακέτου), αφού δε διαθέτουν την κατάλληλη υποδομή.
Ένα από τα μέσα της εξ αποστάσεως σχολικής εκπαίδευσης είναι και οι ΤΠΕ, γι αυτό και απαιτείται εντατικοποίηση των προσπαθειών για την εισαγωγή και την αξιοποίηση τους, μέσω της ανάπτυξης των σχετικών υποδομών (σχολικά εργαστήρια, δικτύωση (ευρυζωνικότητα) , υπηρεσίες τηλεματικής) .Πόσοι όμως εκπαιδευτικοί έχουν επιμορφωθεί στη χρήση τους και έχουν αναπτύξει τις απαιτούμενες δεξιότητες για την ένταξη των ΤΠΕ στην καθημερινή διδακτική πράξη;
Αν θεωρήσουμε ότι εξ αποστάσεως σχολική εκπαίδευση έρχεται να καλύψει κενά που δεν μπορεί το συμβατικό σχολείο, δε θα πρέπει να υποτιμήσουμε και τις ανάγκες που ανακύπτουν από τις ειδικές κατηγορίες μαθητών (παιδιά με ειδικές ανάγκες, ανήλικες μητέρες, παιδιά σε αναμορφωτήρια, μειονοτικά σχολεία, Σ.Δ.Ε. (Θεμελής, 2001, e class gunet,) παιδιά αιτούντων άσυλο, ασυνόδευτα παιδιά (εφημερίδα Έθνος) και να αποδεχθούμε τελικά ότι η εξ αποστάσεως σχολική εκπαίδευση δεν είναι κάτι απλό στην οργάνωσή της και πέρα από την υλικοτεχνική υποδομή θα χρειαστεί και η συνδρομή ειδικών τμημάτων της πρόνοιας και των υπηρεσιών της τοπικής αυτοδιοίκησης πρώτου και δευτέρου βαθμού.
Η αποκλειστική από το ΕΑΠ οικονομοτεχνική μελέτη για την εφαρμογή ενός εθνικού προγράμματος εξ αποστάσεως εκπαίδευσης θα ήταν παρακινδυνευμένη .
Η ρεαλιστική προσέγγιση ενός τέτοιου σεναρίου, ολοκληρωτικής οργάνωσης, ανάπτυξης και εφαρμογής της εξ αποστάσεως σχολικής εκπαίδευσης από το Ε.Α.Π., μας οδηγεί στο σκεπτικισμό καθώς αναλογιζόμαστε το μέγεθος των απαιτήσεων που απορρέουν από το σχεδιασμό μέχρι και τον τελικό συντονισμό του εκπαιδευτικού έργου (τρέξιμο του προγράμματος) και αν επιχειρήσουμε να διοργανώσουμε κάτι τέτοιο χωρίς να αναλύσουμε όλες τις παραμέτρους θα οδηγηθούμε σίγουρα στην καταστροφή.
Όπως μας αναφέρει και ο Λιοναράκης (2001) η εξ αποστάσεως εκπαίδευση δεν είναι ούτε αυτοσκοπός ούτε πανάκεια. Έρχεται να καλύψει κενά που έχουν δημιουργηθεί από εκπαιδευτικές πρακτικές άλλων εποχών και θα πρέπει για να είναι αποτελεσματική να ακολουθεί ορισμένες βασικές εκπαιδευτικές αρχές και να σχεδιαστεί με τα εκάστοτε κατάλληλα ποιοτικά κριτήρια.
Συνεπώς το Ε.Α.Π μπορεί να συνδεθεί με την εξ αποστάσεως σχολική εκπαίδευση σε πρωτοβάθμιο και δευτεροβάθμιο επίπεδο, μόνο αν δούμε τη συμβολή του επικουρικά ως προσφορά τεχνογνωσίας και διάχυσης της γνώσης και σε συνεργασία με το ΠΙ και ΥΠΕΠΘ.
Σύμφωνα με την Παντάνο Ρόκου (2001): <<η είσοδος των ΤΠΕ (πολυμέσα, υπερμέσα και δίκτυα) στο χώρο της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης και η αλματώδης εξέλιξή τους προσφέρουν μια πραγματική πρόκληση, ώστε να ικανοποιηθούν οι νέες διδακτικές και μαθησιακές ανάγκες>> (σελ. 189). Για να είναι ένα μαθησιακό μοντέλο αποδοτικό και ποιοτικό (Λιοναράκης, 1999α) είναι απαραίτητη 1) η εξειδικευμένη παιδαγωγική σχεδίασή του με τις αρχές της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης, (το ΕΑΠ μπορεί να προσφέρει την τεχνογνωσία, τη μεθοδολογία και τα καινοτόμα στοιχεία του) 2)η διασφάλιση του παιδαγωγικού και του τεχνολογικού πλαισίου (Τάσιος, Ευθυμίου, 1999) 3) η κατοχύρωση του θεσμικού πλαισίου που πρέπει να διέπει την εξ αποστάσεως μάθηση στην Ελλάδα. (Κονετάς Δ., Βιβίτσου Μ. και Λαμπροπούλου Ν) και 4) η προσαρμογή του, όσο το δυνατόν περισσότερο, στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του μαθητή. Θα απαιτηθεί ισχυρή χρηματοδότηση για δικτύωση των σχολείων , ένας υπολογιστής για κάθε παιδί (lap top των 100 δολ.) (ανάπλους), για να καλυφθούν άμεσα οι ανάγκες των ειδικών κατηγοριών, επιμόρφωση των εκπαιδευτικών και παρότρυνση για προώθηση καινοτόμων εκπαιδευτικών πρακτικών, συνεργασία ενός ανθρώπινου δικτύου, σχεδιασμός ενός επιτυχημένου εξ αποστάσεως διαδικτυακού εκπαιδευτικού περιβάλλοντος βασισμένο στοWEB BASED TRAINING(Κομνηνού,2007) όπου ο εκπαιδευτικός αφ ενός θα έχει τη δυνατότητα να αντλεί εκπαιδευτικό διδακτικό υλικό (πολυμεσικό ή απλό), ασκήσεις και κριτήρια αξιολόγησης αλλά και αφετέρου θα μπορεί να το εμπλουτίζει με δικές του εφαρμογές, αξιολογημένες από την υπεύθυνη ομάδα. Η αλληλεπίδραση, διαδραστικότητα, αυτοαξιολόγηση, ετεροαξιολόγηση, εξατομικευμένη μάθηση, επίτευξη εκπαιδευτικών στόχων (γενικών και ειδικών), ανοικτά μοντέλα μάθησης, μοντέλα επικοινωνίας CBC (Παντάνο Ρόκου, 2001) , σχεδιασμός διαδικτυακού εκπαιδευτικού λογισμικού, ΔΕΛ (Ρετάλης, Αυγερίου, Παπασπύρου, 2001), σύγχρονη και ασύγχρονη τηλεκπαίδευση για την εξ αποστάσεως εκπαίδευση είναι όροι με ιδιαίτερη βαρύτητα και θα πρέπει να συνεκτιμηθούν για το σχεδιασμό και την εφαρμογή μιας άρτιας και αποτελεσματικής εξ αποστάσεως σχολικής εκπαίδευσης .
Συμπέρασμα
Η προσπάθεια για αναβάθμιση του εκπαιδευτικού μας συστήματος, όπως άλλωστε απαιτούν τα διεθνή δεδομένα, μας οδήγησαν στην διερεύνηση του κατά πόσον το Ε.Α.Π θα μπορούσε να αναλάβει εξ ολοκλήρου το εγχείρημα της οργάνωσης , ανάπτυξης και εφαρμογής της εξ αποστάσεως σχολικής εκπαίδευσης σε πρωτοβάθμιο και δευτεροβάθμιο επίπεδο.
Έπειτα από καταγραφή και ανάλυση των ανακυπτόντων πλεονεκτημάτων και μειονεκτημάτων, καταλήγουμε στα παρακάτω συμπεράσματα
Η εξ αποστάσεως συμπληρωματική σχολική εκπαίδευση με τη συνδρομή των ΤΠΕ μπορούν να καλύψουν ανακύπτουσες εκπαιδευτικές και μαθησιακές ανάγκες.
Το ΕΑΠ ως πανεπιστημιακό ίδρυμα παρέχει εξ αποστάσεως εκπαίδευση σε ενήλικες και μπορεί να λειτουργήσει μόνο σε αυτό το επίπεδο.
Επειδή όμως χρησιμοποιεί ως αποκλειστική μέθοδο διδασκαλίας την Αεξ Απ και κουβαλά εμπειρία χρόνου μπορεί να συνεργαστεί με αρμόδια μέλη του ΥΠΕΠΘ και του ΠΙ και να τους μεταφέρει την τεχνογνωσία του, όσον αφορά τις βασικές εκπαιδευτικές αρχές που διέπουν την εξ αποστάσεως εκπαίδευση.
Το σύστημα όμως διεκπεραίωσης και το εκπαιδευτικό υλικό (Λιοναράκης, 1999) που θα χρησιμοποιηθεί στην Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια θα πρέπει να έχει δημιουργηθεί με βάση συγκεκριμένα ποιοτικά κριτήρια διδασκαλίας, μάθησης και εκπαιδευτικών στόχων καθορισμένων από το ΠΙ και από τους άλλους αρμόδιους από το ΥΠΕΠΘ φορείς.
Οι αλλαγές θα πρέπει να είναι πραγματικά καινοτόμες από ανθρώπους με σπινθήρα και όραμα για να μπορέσουν να είναι και αποτελεσματικές, έτσι ώστε…
Λίγο ἀκόμα, νὰ σηκωθοῦμε
λίγο ψηλότερα…
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
Ανάπλους, Θέματα Παιδείας, 15.000 lap top σε δημοτικά. Διαθέσιμο στον δικτυακό τόπο: http://anaplous.livepage.gr/blog/240
Βασάλα, Π. (2005). Εξ αποστάσεως σχολική εκπαίδευση. Στο: Α. Λιοναράκης (Επιμ.),Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση, Παιδαγωγικές και Τεχνολογικές Εφαρμογές, τόμος Δ, ΕΑΠ, Πάτρα:2005
Βεργίδης, Δ., Λιοναράκης, Α., Λυκουργιώτης, Α., Μακράκης, Β., & Ματραλής, Χ. (1998, 1999). Ανοικτή και εξ αποστάσεως εκπαίδευση. Θεσμοί και λειτουργίες, τομ. Α΄. Πάτρα: ΕΑΠ.
Γάκης Π., Καλλές Δ., Μάτος Α., Χατζηλάκος Θ. Σχεδιασμός – καταγραφή εμπειριών και Συμπερασμάτων κατά τη σύγχρονη εξ αποστάσεως Επιμόρφωση σε εικονικές τάξεις Διαθέσιμο στον δικτυακό τόπο: www.etpe.gr/extras/download.php?type=proceed&id=955 (27/12/2007)
Eφημερίδα Έθνος, Ανοιχτά σχολεία για ανήλικους μετανάστες, Διαθέσιμο στο δικτυακό τόπο: http://www.edra.gr/ (17/1/2008)
E class Gunet. Διαθέσιμο στο δικτυακό τόπο http://eclass.gunet.gr/modules/ (20/12/2007)
E yliko. Διαθέσιμο στο δικτυακό τόπο: http://www.e-yliko.sch.gr/ (17/12/2007)
Θεμελής, Σ. (2001). Η συμβολή της Ανοικτής και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης στην παροχή ίσων ευκαιριών στην εκπαίδευση και στην καταπολέμηση του κοινωνικού αποκλεισμού. Στο 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση. Πάτρα, ΕΑΠ
Κατσιαμπούρα, Ασ. (2006) Οι αντιλήψεις των μεταπτυχιακών φοιτητών της ΕΚΠ65 του ΕΑΠ για τη συμπληρωματική και εξ αποστάσεως σχολική εκπαίδευση (διπλωματική )Διαθέσιμο στο δικτυακό τόπο βιβλιοθήκης του ΕΑΠ
Κομνηνού Ι.Web-based training (WBT) Μελέτη περίπτωσης e-Learning Fundamentals Διαθέσιμο στο δικτυακό τόπο: http://users.att.sch.gr/ikomninou/eeep_Ioanna%20Komninou.pdf (12/1/2008)
Κονετάς Δ., Βιβίτσου Μ. και Λαμπροπούλου Ν. Πιλοτική Εφαρμογή Συνεργατικού Μαθήματος (Α)-Ασύγχρονης Τηλεκπαίδευση Στο Πανελλήνιο Σχολικό Δίκτυο: Διαδικασία Και Συμπεράσματα. Διαθέσιμο στο δικτυακό τόπο: http://www.intelligenesis.eu/nikiweb/pubdocs/07/Konetas-Vivitsou-Lambropoulos-smekade07.doc%2016/1/2008
Λιοναράκης, Α. (1999α) Ανοικτή και εξ αποστάσεως εκπαίδευση: η εμπειρία του Ελληνικού Ανοικτού Πανεπιστημίου . Στο : Κ. Τσολακίδης (Επιμ.), Πρακτικά Συνεδρίου Σχολής Eλληνικών & Μεσογειακών Σπουδών , Πανεπιστήμιο Αιγαίου, Νέες Παράμετροι στην εκπαίδευση: Εκπαίδευση από απόσταση και δια βίου εκπαίδευση (σελ. 45 -51). Αθήνα: Εκδόσεις Νέων Τεχνολογιών
Λιοναράκης, Α. (1999) Στρογγυλό τραπέζι, Κυριακή 21/11/99 . Στο : Κ. Τσολακίδης (Επιμ.), Πρακτικά Συνεδρίου Σχολής Eλληνικών & Μεσογειακών Σπουδών , Πανεπιστήμιο Αιγαίου, Νέες Παράμετροι στην εκπαίδευση: Εκπαίδευση από απόσταση και δια βίου εκπαίδευση (σελ. 199). Αθήνα: Εκδόσεις Νέων Τεχνολογιών
Λιοναράκης, Α. (2001) <<Για ποια εξ Αποστάσεως Eκπαίδευση >> μιλάμε; Στο 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση. Πάτρα, ΕΑΠ
Ντόκα Α, Κονέτας Δ, 1999, Γάκης Π., Καλλές Δ., Μάτος Α., Χατζηλάκος Θ, Διαθέσιμο στο δικτυακό τόπο: http://www.etpe.gr/files/proceedings/uploads1/gakis376_381.doc (27/12/2007)
Παντάνο Ρόκου, Μ.(2001). Παιδαγωγικά μοντέλα για την εξ αποστάσεως εκπαίδευση με χρήση των νέων τεχνολογιών. Στο: Α. Λιοναράκης (Επιμ.), Απόψεις και προβληματισμοί για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση(σελ. 153 - 188).Αθήνα : Προπομπός
Ρετάλης Σ, Αυγερίου Π., Παπασπύρου Ν. (2001)Σχεδίαση διαδικτυακού εκπαιδευτικού λογισμικού Στο: Α. Λιοναράκης (Επιμ.), Απόψεις και προβληματισμοί για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση(σελ. 189 - 225).Αθήνα : Προπομπός
Στυλιανίδης, Ε. (2007) Μήνυμα υπουργού Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων Ευρυπίδη Στυλιανίδη Διαθέσιμο στο δικτυακό τόπο: http://www.geed.gr/index
Τάσιος, Ευθυμίου H. (1999) Υποδομές του ΟΤΕ στα Δωδεκάνησα και οιδιαθέσιμες τεχνολογίες τηλεματικής για την Ανοιχτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση. Στο : Κ. Τσολακίδης (Επιμ.), Πρακτικά Συνεδρίου Σχολής Eλληνικών & Μεσογειακών Σπουδών , Πανεπιστήμιο Αιγαίου, Νέες Παράμετροι στην εκπαίδευση: Εκπαίδευση από απόσταση και δια βίου εκπαίδευση (σελ. 90 - 102). Αθήνα: Εκδόσεις Νέων Τεχνολογιών
UNESCO (2004). Improving the quality of primary school through distance education. Paris: UNESCO. Στο: Χατζηπλή, Π, Συμπληρωματική εξ αποστάσεως σχολική εκπαίδευση στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση των μειονεκτικών σχολείων(διπλ.), (2005) , Διαθέσιμο στο δικτυακό τόπο:Βιβλιοθήκης ΕΑΠ
UNICEF, Η Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού. Διαθέσιμο στο δικτυακό τόπο: http://www.unicef.gr/symbs.php (20-12-2007)
Sch.gr Πανελλήνιο Σχολικό Δίκτυο. Διαθέσιμο στο δικτυακό τόπο: http://www.sch.gr/sch-portlets/aboutSch/presentations/2007/fyladiokentriko.pdf
Φεργαδιώτου Ι., Δούκας Κ., Τεκές Σ, Σάμψων Δ, (2000), «ΤΗΛΕΪΣΤΩΡ: Ένα Ελληνικό Ολοκληρωμένο Εκπαιδευτικό Περιβάλλον Συγγραφής, Διαχείρισης και Διάθεσης Μαθημάτων μέσωτουΔιαδικτύου»,Διαθέσιμοστοδικτυακότόπο:http://www.epyna.gr/modules.php?name=News&file=article&sid=661. (12/12/2007)
Χατζηπλή, Π Συμπληρωματική εξ αποστάσεως σχολική εκπαίδευση στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση των μειονεκτικών σχολείων(διπλ.),(2005), Διαθέσιμο στο δικτυακό τόπο:Βιβλιοθήκης ΕΑΠ
1η Γραπτή Εργασία
Η λειτουργία του ΕΑΠ βασίστηκε στο νόμο 2552 που δημοσιεύτηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως το Δεκέμβριο του1997. Εκτός των άλλων καινοτομιών που περιλαμβάνει ο νόμος αυτός, ορίζεται στην παράγραφο 1α του άρθρου 2, ως βασική λειτουργική μονάδα του ΕΑΠ η Θεματική Ενότητα (ΘΕ) και στην παράγραφο 2β του ίδιου άρθρου, ότι «τα προγράμματα σπουδών που παρέχονται από τις Σχολές του ΕΑΠ συγκροτούνται από συνδυασμούς ΘΕ». Επίσης ορίζεται ότι «είναι δυνατή η κατάργηση, η μετονομασία και η συγχώνευση των ΘΕ όπως και η δημιουργία νέων ΘΕ».
1) Εντοπίστε που διαφοροποιείται το ΕΑΠ από τα άλλα συμβατικά Πανεπιστήμια όσον αφορά τις παραγράφους 1α και 2β του άρθρου 2 του νόμου 2552/97
2) Αναλύστε τη σχέση των Θεματικών Ενοτήτων με το αρθρωτό σύστημα
3) Εξηγείστε τους λόγους που οδήγησαν:
α) στην ίδρυση του Ελληνικού Ανοικτού Πανεπιστημίου
β) στις καινοτομίες των παραγράφων 1α και 2β του άρθρου 2 του νόμου 2552/97.
Η ανάπτυξη του θέματος αυτού θα πρέπει να μην υπερβαίνει τις 1.500 λέξεις.
ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Το τέλος του 20ου αι.. σηματοδοτήθηκε από μεγάλες αλλαγές στον οικονομικό, επιστημονικό και τεχνολογικό τομέα. Οι συνεχείς οικονομικές εξελίξεις , οι κοινωνικές ανακατατάξεις αλλά και η επιστημονική και τεχνολογική ανάπτυξη , οδήγησαν στη δημιουργία μιας νέας δυναμικής για την εκπαίδευση και την κατάρτιση αναγκάζοντας τον σύγχρονο άνθρωπο σε δια βίου εκπαίδευση και επιμόρφωση σε θέματα που έχουν άμεση σχέση με το αντικείμενο της εργασίας του.
Με την εργασία αυτή θα διερευνήσουμε τους λόγους που οδήγησαν στην ίδρυση ανοικτού πανεπιστημίου στη χώρα μας, θα εντοπίσουμε πού διαφοροποιείται το ΕΑΠ από τα άλλα συμβατικά πανεπιστήμια, όσον αφορά τις παραγράφους 1α και 2β του άρθρου 2, που ορίζει τη θεματική ενότητα ως βασική λειτουργική μονάδα του εκπαιδευτικού συστήματος του ΕΑΠ , ( παρ.1α ) και ότι «τα προγράμματα σπουδών που παρέχονται από τις Σχολές του ΕΑΠ συγκροτούνται από συνδυασμούς ΘΕ»…και «είναι δυνατή η κατάργηση, η μετονομασία και η συγχώνευση των ΘΕ όπως και η δημιουργία νέων ΘΕ». ( παρ. 2β )
Θα αναλύσουμε τη σχέση των θεματικών ενοτήτων με το αρθρωτό σύστημα και τέλος θα εξηγήσουμε τους λόγους, που υπαγόρευσαν τις καινοτομίες των παραγράφων 1α και 2β.
1) ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΕΑΠ ΚΑΙ ΣΥΜΒΑΤΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΙΣ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΥΣ 1Α ΚΑΙ 2Β
ΠΟΥ ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΕΙΤΑΙ ΤΟ Ε.Α.Π.
Τα ανοιχτά συστήματα εκπαίδευσης ως φιλοσοφία εστιάζοντας στη δημιουργία εκπαιδευτικών ευκαιριών και ελεύθερης πρόσβασης με βασικό εργαλείο τη χρήση της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης, αποτελούν μια αξιόπιστη εναλλακτική επιλογή έναντι των παραδοσιακών εκπαιδευτικών ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης για διαρκή εκπαίδευση. (Βεργίδης, Λιοναράκης 1998, 1999).
Το ΕΑΠ, που ο Νόμος για τη λειτουργία του (2552) ψηφίστηκε το 1997 (ΦΕΚ 266/24-12-1997), ( όπως τροποποιήθηκε από το αρθ. 14 του Ν. 2817/2000*, από το αρθ. 3 του Ν. 3027/2002** & από το αρθ. 13 του Ν. 3260/2004*** ) είναι Ν.Π.Δ.Δ., αυτοτελές και αυτοδιοικούμενο και ήλθε να καλύψει την ανάγκη για διαρκή εκπαίδευση στο πεδίο της Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης της χώρας μας.
Βασική λειτουργική μονάδα του ανοικτού Πανεπιστημίου είναι η θεματική ενότητα (Θ.Ε.), η οποία καλύπτει ένα διακεκριμένο γνωστικό αντικείμενο σε προπτυχιακό ή μεταπτυχιακό επίπεδο, η διάρκεια διδασκαλίας της είναι δέκα μήνες και η ύλη της καλύπτει τρία εξαμηνιαία μαθήματα. Το Ε.Α.Π. συγκροτείται από τέσσερις Σχολές, οι οποίες συνδυάζουν με πολλούς τρόπους τις Θ.Ε. δημιουργώντας προγράμματα σπουδών. Με απόφαση του Υπουργού Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων, ύστερα από γνώμη της Συγκλήτου του ΕΑΠ, μπορούν να δημιουργούνται, να καταργούνται , να μετονομάζονται ή και να συγχωνεύονται ΘΕ των Σχολών. Δεν επιτρέπεται η δημιουργία μίας ΘΕ με το ίδιο γνωστικό αντικείμενο σε περισσότερες από μία Σχολές. Καθώς δεν υπάρχουν Τμήματα, μία Σχολή, παρακολουθώντας τις συνεχώς μεταβαλλόμενες ανάγκες για μόρφωση, επιμόρφωση και κατάρτιση, μπορεί να καταργεί παλιά και να δημιουργεί νέα προγράμματα σπουδών, ανασυνδυάζοντας Θ.Ε., καταργώντας ορισμένες παλιές και αναπτύσσοντας κάποιες νέες. (Βεργίδης, Λιοναράκης 1998,1999).
ΠΟΥ ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΟΥΝΤΑΙ ΤΑ ΣΥΜΒΑΤΙΚΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑ
Βασικοί νόμοι που διέπουν τη λειτουργία των A.E.I είναι οι νόμοι 1268/82 και ο νόμος 2083/92. (Ν. 1268/82 (ΦΕΚ 87 τ.Α΄), Άρθρο 24) (Οδηγός σπουδών Θεολογικής Ε.Κ.Π.Α.).
Με το νόμο 1268 επήλθε γενική αναδιάρθρωση των δομών όλων των πανεπιστημίων, με την ανάδειξη του τμήματος ως βασικής ακαδημαϊκής μονάδας.
Τα παραδοσιακά τριτοβάθμια εκπαιδευτικά ιδρύματα ακολουθούν το κλασσικό σύστημα αντί του αρθρωτού που ακολουθεί το Ε.Α.Π.
Κάθε A.E.I. αποτελείται από σχολές που καλύπτουν ένα σύνολο συγγενών επιστημών και διαιρούνται σε τμήματα. Το Τμήμα αποτελεί τη βασική ακαδημαϊκή μονάδα του ιδρύματος, το οποίο και παρέχει το πτυχίο ή δίπλωμα, μεταπτυχιακό δίπλωμα και διδακτορικό. Σε κάθε τμήμα αντιστοιχεί ένα πτυχίο ή δίπλωμα καθώς και ένας πολύ μικρός αριθμός μεταπτυχιακών διπλωμάτων ειδίκευσης, για την απόκτηση των οποίων είναι απαραίτητο ο φοιτητής να παρακολουθήσει επιτυχώς έναν αριθμό εξαμηνιαίων μαθημάτων, υποχρεωτικών και επιλογής. Τα τμήματα υποδιαιρούνται σε τομείς. Κάθε τομέας συντονίζει τη διδασκαλία μέρους του γνωστικού αντικειμένου του τμήματος που αντιστοιχεί σε συγκεκριμένο πεδίο της επιστήμης. (Οδηγός σπουδών Α.Π.Θ.)
Έτσι το εξαμηνιαίο μάθημα συνιστά τη βασική λειτουργική μονάδα του συστήματος.
Ένα τριτοβάθμιο ίδρυμα, που ακολουθεί το κλασικό σύστημα, αποτελείται από σχολές με ελάχιστες αρμοδιότητες, που σε πολλές περιπτώσεις διατηρούνται μόνο για ιστορικούς λόγους. Υπάρχει λοιπόν μία αντιστοιχία ανάμεσα στο τμήμα και στο συγκεκριμένο πτυχίο που θα πάρει ο σπουδαστής. Οι δυνατότητες συνδυασμού των εξαμηνιαίων μαθημάτων σε αντίθεση με την ανοικτή εκπαίδευση είναι ελάχιστες όπως και η ευελιξία των παραδοσιακών συστημάτων. ( Βεργίδης, Λιοναράκης, 1998, 1999).
2) ΑΝΑΛΥΟΝΤΑΣ ΤΗ ΣΧΕΣΗ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΕΝΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΑΡΘΡΩΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ
Ένα από τα ιδεώδη των ανοικτών συστημάτων εκπαίδευσης είναι η δυνατότητα του φοιτητή να διαμορφώνει μόνος του τη μορφωτική του φυσιογνωμία. (Βεργίδης, Λιοναράκης, 1998, 1999).
Αυτό επιτυγχάνεται με το σπονδυλωτό ή αρθρωτό σύστημα (modular system), που συνιστά ένα από τα σημαντικότερα εκπαιδευτικά «εργαλεία» του Ε.Α.Π. και μπορεί εύκολα να μεταβάλλεται, ανάλογα με τις εκάστοτε κοινωνικές και μορφωτικές ανάγκες. Σχεδιάζεται κατά τέτοιο τρόπο ώστε να καλύπτει πλήρως ένα γνωστικό αντικείμενο σε προπτυχιακό ή μεταπτυχιακό επίπεδο. Κατά κανόνα η Θ.Ε. αποτελεί ένα ολοκληρωμένο διεπιστημονικό γνωστικό πεδίο, το οποίο αντιστοιχεί σε τρία εξαμηνιαία μαθήματα και η διάρκεια της διδασκαλία της είναι συνήθως ένα ακαδημαϊκό έτος ( Βεργίδης, Λιοναράκης, 1998 ,1999).Σύμφωνα με το αρθρωτό σύστημα , μια Θ.Ε. μπορεί να χρησιμοποιείται για τη δημιουργία περισσότερων του ενός προγράμματος σπουδών, καθώς επιτρέπει στους φοιτητές να συνδυάζουν Θ.Ε., δημιουργώντας οι ίδιοι με ευελιξία όχι μόνο κάθετα αλλά και οριζόντια προγράμματα σπουδών με εγκάρσια πρόσβαση (Λιοναράκης,1999).Οργανώνονται νέα προγράμματα σπουδών σε πτυχιακό και μεταπτυχιακό επίπεδο που είναι πιο κοντά στην αγορά εργασίας και στα μεταπτυχιακά κενά πολλών ειδικοτήτων. (Λιοναράκης ,1999).
3) ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΛΟΓΩΝ ΠΟΥ ΟΔΗΓΗΣΑΝ:
α) ΣΤΗΝ ΙΔΡΥΣΗ ΤΟΥ ΕΑΠ
β) ΣΤΙΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΡΑΦΩΝ 1Α ΚΑΙ 2Β .
Α) ΠΩΣ ΠΡΟΕΚΥΨΕ Η ΑΝΑΓΚΗ ΙΔΡΥΣΗΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΑΝΟΙΚΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ
Η ανοιχτή και εξ αποστάσεως εκπαίδευση δεν αποτελεί βελτίωση ή προσθήκη στο υπάρχον εκπαιδευτικό σύστημα , αλλά μια εναλλακτική εκπαιδευτική παρέμβαση (Λιοναράκης,1999) που στόχευε από την πρώτη στιγμή της θεσμοθέτησής της στην παροχή ίσων ευκαιριών και στην καταπολέμηση του κοινωνικού αποκλεισμού σε όλες του τις διαστάσεις ( οικονομικές, γεωγραφικές, κοινωνικές, πολιτισμικές και πολιτικές).
Οι οικονομικές εξελίξεις, οι κοινωνικές ανακατατάξεις και η ανάπτυξη της επιστήμης και της τεχνολογίας σε παγκόσμιο, ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο αποτέλεσαν τους κυριότερους λόγους για την ίδρυση του ΕΑΠ.
Συγκεκριμένα:
Στην Ευρώπη η προώθηση της ανοικτής και εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ήταν αποτέλεσμα επιλογών και αποφάσεων που πάρθηκαν κυρίως από τη δεκαετία του 1980 και έπειτα (Commission ,1991), προκειμένου η τότε Ε.Ο.Κ. να προσαρμοστεί στα δεδομένα ενός διεθνοποιημένου και αργότερα ενός παγκοσμιοποιημένου περιβάλλοντος. Οι αποφάσεις αυτές προκάλεσαν την εκπόνηση πολιτικών στην Ελλάδα, που οδήγησαν στην ίδρυση του Ε.Α.Π. (σύμφωνα με την άποψη του Durkheim ένα συγκεκριμένο κοινωνικό φαινόμενο μπορεί να εξηγηθεί με την προοπτική ότι αποτελεί προϊόν άλλων κοινωνικών φαινομένων (Durkheim, 1978).
Η ένταξη της Ελλάδας στην ΕΟΚ δημιούργησε νέες ανάγκες και απαιτήσεις , καθώς έπρεπε να προσαρμοστεί στο νέο διεθνές περιβάλλον , να υπερβεί τις ασυμβατότητες στους τομείς της οικονομίας, της εκπαίδευσης και της κοινωνίας και να αντεπεξέλθει στις συνθήκες διεθνοποίησης της οικονομίας και του ανταγωνισμού.
Οι πιέσεις για την ίδρυση Ανοικτού Πανεπιστημίου ήταν έντονες.
Συνεπώς η Ανοικτή εκπαίδευση στην Ελλάδα αποτέλεσε παράγωγο πολιτικών επιλογών αλλά και συνιστώσα μιας πορείας εκσυγχρονισμού προς όλα τα επίπεδα. (Κουστουράκης «κ.συν.» 2006).
Ο εκσυγχρονισμός της οικονομίας στη χώρα μας, η μαζική είσοδος των γυναικών στην αγορά εργασίας, ,αλλά και η ανάπτυξη των υπηρεσιών (ιδιαίτερα του τουρισμού), απαίτησαν τη συνεχή εκπαίδευση των εργαζομένων μέσα από ευέλικτα σχήματα εκπαιδευτικής διαδικασίας.
Στον κοινωνικό τομέα, η αλλαγή στη δομή της οικογένειας, ο νέος ρόλος της γυναίκας στην κοινωνία, η γήρανση του εργατικού δυναμικού της χώρας και η προσπάθεια διατήρησης των δεσμών του ελληνισμού της διασποράς με την πατρίδα δημιούργησαν την ανάγκη επαναπροσδιορισμού και διεύρυνσης των εκπαιδευτικών θεσμών.
Τέλος, στον επιστημονικό και τεχνολογικό τομέα, η απαξίωση των γνώσεων σε σύντομο χρονικό διάστημα, ο αργός ρυθμός ανανέωσης του επιστημονικού και εργατικού δυναμικού, καθώς και η αύξηση της ανεργίας ειδικότερα στους ανειδίκευτους εργαζόμενους οδηγούσαν στην ανάπτυξη εκπαιδευτικών συστημάτων που θα εξασφάλιζαν διαρκή επιμόρφωση και ενημέρωση (Βεργίδης, Λιοναράκης 1999).
Το Ανοικτό Πανεπιστήμιο αποτελεί μία αξιόπιστη και φερέγγυα επιλογή επιμόρφωσης και κατάρτισης σε τομείς ευρύτερους.
Β) ΛΟΓΟΙ ΠΟΥ ΟΔΗΓΗΣΑΝ ΣΤΗ ΘΕΣΜΟΘΕΤΗΣΗ ΤΩΝ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΩΝ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΡΑΦΩΝ 1Α ΚΑΙ 2Β.
Σύμφωνα με τον Race (1999), οι κοινωνικές και οικονομικές εξελίξεις υπαγορεύουν πλέον την προσφορά εκπαιδευτικών ευκαιριών από απόσταση. Η κοινωνία μας βιώνει πλέον την εποχή της έντασης της γνώσης και της πληροφορίας (Μαυρογιώργος ,1993).
Με άξονα αφενός μεν το ιδεώδες της Ανοικτής εκπαίδευσης για δυνατότητα του φοιτητή να διαμορφώνει μόνος του τη μορφωτική του φυσιογνωμία και αφετέρου την αδυναμία των παραδοσιακών συστημάτων εκπαίδευσης να ανταποκριθούν στις νέες ανάγκες, το Ε.Α.Π. αντιλαμβανόμενο την μορφωτική, αναπτυξιακή και εθνική αναγκαιότητα θεσμοθέτησε τις καινοτομίες των παρ. 1α και 2β του άρθρου 2. (Βεργίδης, Λιοναράκης, 1999)
Συγκεκριμένα η παρ.1α ορίζει τη Θ.Ε. ως βασική λειτουργική του μονάδα και η παρ.2β ορίζει ότι τα προγράμματα σπουδών που παρέχονται από τις Σχολές του ΕΑΠ συγκροτούνται από συνδυασμούς ΘΕ και ότιείναι δυνατή η κατάργηση, η μετονομασία και η συγχώνευση των ΘΕ όπως και η δημιουργία νέων ΘΕ.
Αυτό οδήγησε τον εκπαιδευόμενο από το μονοδιάστατο και συγκεντρωτικό τύπο πτυχίου των συμβατικών πανεπιστημίων στη πολυμορφικότητα των πτυχίων του Ανοικτού Πανεπιστημίου.
Ειδικότερα, ερευνώντας τους λόγους που οδήγησαν στη θεσμοθέτηση αυτών εστιάζουμε στα παρακάτω:
Στο όραμα του Ε.Α.Π. για ριζική αναδιαμόρφωση των τυπικών εκπαιδευτικών διαδικασιών προωθώντας τη διεπιστημονική προσέγγιση και την ολιστική γνώση, γνώσης βασισμένης στον άνθρωπο (Σύνοδος Υπουργών Παιδείας των χωρών της Ε. Ε Παρίσι., Οκτώβριος, 2003)
Στη ραγδαία εξέλιξη της επιστήμης και της τεχνολογίας που οδηγούν στη σταδιακή απαξίωση των γνώσεων του ανθρώπου. (Βεργίδης, Λιοναράκης 1999).
Σύμφωνα με τους Μουζέλη, 1997; Psacharopoulos,1993; Πυργιωτάκη,1992; (όπ. αναφ. στον Κουστουράκη, 2006), στην αδυναμία των συμβατικών τύπων των δημόσιων πανεπιστημίων που με τον ανελαστικό, δύσκαμπτο και συγκεντρωτικό τους χαρακτήρα, δεν μπόρεσαν να παρακολουθήσουν αυτές τις εξελίξεις, με αποτέλεσμα να αποσυνδεθούν οι πανεπιστημιακοί τίτλοι από την εξεύρεση θέσης εργασίας και να αυξηθεί το ποσοστό ανεργίας , πλήττοντας κυρίως τα χαμηλότερα κοινωνικά στρώματα.(σελ.46)
Το Ε.Α.Π στοχεύοντας στον εμπλουτισμό, στην εμβάθυνση των γνώσεων και στη δημιουργία νέων κατευθύνσεων( νεωτερικότητα του αντικειμένου), με τις καινοτομίες αυτές, προσφέρει σπουδές προσαρμοσμένες στις επιδιώξεις του φοιτητή αφενός και στις ανάγκες της αγοράς εργασίας από την άλλη, καλύπτοντας κοινωνικές και μορφωτικές ανάγκες.(Ενημερωτικό κείμενο για τη δομή, τη λειτουργία και τις Σπουδές στο Ε.Α.Π., 2000).
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ
Διεθνείς αλλά και εσωτερικές εξελίξεις στις κοινωνικοοικονομικές δομές, οδήγησαν στην ίδρυση του Ε.Α.Π. και στη θεσμοθέτηση μεταξύ άλλων και των καινοτομιών 1α και 2β του άρθρου 2, του νόμου 2552/1997, προκειμένου να καλυφθούν οι εκπαιδευτικές και επιμορφωτικές αναγκαιότητες που είχαν προκύψει από το δύσκαμπτο και ανελαστικό πρόγραμμα σπουδών των συμβατικών πανεπιστημίων της χώρας μας. Το πόσο αποτελεσματικά θα είναι τα νεοεισαχθέντα εκπαιδευτικά δεδομένα του Ε.Α.Π., θα αποτελέσει μια ενδιαφέρουσα πρόκληση για αναζήτηση και εμβάθυνση.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
Ελληνόγλωσσεςαναφορές
Βεργίδης, Δ., Λιοναράκης, Α., Λυκουργιώτης, Β., Μακράκης, Β., Ματραλής, Χ. (1998 ,1999) <<Ανοικτή και εξ αποστάσεως εκπαίδευση- Θεσμοί και λειτουργίες >>Τόμος Α, Πάτρα: Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο.
Ενημερωτικό κείμενο για τη δομή, τη λειτουργία και τις Σπουδές στο Ε.Α.Π., Πάτρα 2000
Θεμέλης. Σ, (2001) <<Η συμβολή της Ανοικτής και εξ αποστάσεως Εκπαίδευσης στην Παροχή Ίσων Ευκαιριών στην Εκπαίδευση και στην Καταπολέμηση του Κοινωνικού Αποκλεισμού >>, Στα πρακτικά του 1ου Πανελληνίου Συνεδρίου στην Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση 25-27 Μαΐου 2001 , Πάτρα.
Κοστουράκης, Γ. (Επιμ. Λιοναράκη) (2006) <<Ανοικτή και εξ αποστάσεως εκπαίδευση>>, Αθήνα: Προπομπός.
Λιοναράκης, Α. (1999) <<Εξ αποστάσεως και συμβατική εκπαίδευση: συγκλίνουσες ή αποκλίνουσες δυνάμεις; >> στο <>,CNED
Μαυρογιώργος, Γ. (1993) <<Εκπαιδευτικοί και αξιολόγηση.>> Αθήνα: Σύγχρονη Εκπαίδευση.
Ν. 1268/82 (ΦΕΚ 87 τ.Α΄), Άρθρο 24
Ν. 2083/92 (ΦΕΚ 159 τ. Α΄) Άρθρο 10-12 <<Εκσυγχρονισμός των Ανωτάτης Εκπαίδευσης>>
Οδηγός σπουδών Α.Π.Θ Διαθέσιμο στον δικτυακό τόπο:
http://www.auth.gr/students/guidebooks/resources/guidebook06-greek.pdf (1/11/2007)
Οδηγός σπουδών Θεολογικής ΕΚΠΑ Διαθέσιμο στον δικτυακό τόπο: http://www.soctheol.uoa.gr/theologia/files/1.pdf (1/11/2007)
Ξενόγλωσσες αναφορές
Durkheim, E. (1978) Οι κανόνες της κοινωνιολογικής μεθόδου/ Μτφ. Λ.Μ. Μουσούρου. Αθήνα: Gundemberg
EuropeanCommission (2001). Implementing a new open method of coordination. Bulletin EU3-2000 Conclusions οf the Presidency (17 /23).
Race, P. (1999) Το εγχειρίδιο της Ανοιχτής Εκπαίδευσης. ( Ελ. Ζέη, Μετάφρ.). Αθήνα: Μεταίχμιο
Η λειτουργία του ΕΑΠ βασίστηκε στο νόμο 2552 που δημοσιεύτηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως το Δεκέμβριο του1997. Εκτός των άλλων καινοτομιών που περιλαμβάνει ο νόμος αυτός, ορίζεται στην παράγραφο 1α του άρθρου 2, ως βασική λειτουργική μονάδα του ΕΑΠ η Θεματική Ενότητα (ΘΕ) και στην παράγραφο 2β του ίδιου άρθρου, ότι «τα προγράμματα σπουδών που παρέχονται από τις Σχολές του ΕΑΠ συγκροτούνται από συνδυασμούς ΘΕ». Επίσης ορίζεται ότι «είναι δυνατή η κατάργηση, η μετονομασία και η συγχώνευση των ΘΕ όπως και η δημιουργία νέων ΘΕ».
1) Εντοπίστε που διαφοροποιείται το ΕΑΠ από τα άλλα συμβατικά Πανεπιστήμια όσον αφορά τις παραγράφους 1α και 2β του άρθρου 2 του νόμου 2552/97
2) Αναλύστε τη σχέση των Θεματικών Ενοτήτων με το αρθρωτό σύστημα
3) Εξηγείστε τους λόγους που οδήγησαν:
α) στην ίδρυση του Ελληνικού Ανοικτού Πανεπιστημίου
β) στις καινοτομίες των παραγράφων 1α και 2β του άρθρου 2 του νόμου 2552/97.
Η ανάπτυξη του θέματος αυτού θα πρέπει να μην υπερβαίνει τις 1.500 λέξεις.
ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Το τέλος του 20ου αι.. σηματοδοτήθηκε από μεγάλες αλλαγές στον οικονομικό, επιστημονικό και τεχνολογικό τομέα. Οι συνεχείς οικονομικές εξελίξεις , οι κοινωνικές ανακατατάξεις αλλά και η επιστημονική και τεχνολογική ανάπτυξη , οδήγησαν στη δημιουργία μιας νέας δυναμικής για την εκπαίδευση και την κατάρτιση αναγκάζοντας τον σύγχρονο άνθρωπο σε δια βίου εκπαίδευση και επιμόρφωση σε θέματα που έχουν άμεση σχέση με το αντικείμενο της εργασίας του.
Με την εργασία αυτή θα διερευνήσουμε τους λόγους που οδήγησαν στην ίδρυση ανοικτού πανεπιστημίου στη χώρα μας, θα εντοπίσουμε πού διαφοροποιείται το ΕΑΠ από τα άλλα συμβατικά πανεπιστήμια, όσον αφορά τις παραγράφους 1α και 2β του άρθρου 2, που ορίζει τη θεματική ενότητα ως βασική λειτουργική μονάδα του εκπαιδευτικού συστήματος του ΕΑΠ , ( παρ.1α ) και ότι «τα προγράμματα σπουδών που παρέχονται από τις Σχολές του ΕΑΠ συγκροτούνται από συνδυασμούς ΘΕ»…και «είναι δυνατή η κατάργηση, η μετονομασία και η συγχώνευση των ΘΕ όπως και η δημιουργία νέων ΘΕ». ( παρ. 2β )
Θα αναλύσουμε τη σχέση των θεματικών ενοτήτων με το αρθρωτό σύστημα και τέλος θα εξηγήσουμε τους λόγους, που υπαγόρευσαν τις καινοτομίες των παραγράφων 1α και 2β.
1) ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΕΑΠ ΚΑΙ ΣΥΜΒΑΤΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΙΣ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΥΣ 1Α ΚΑΙ 2Β
ΠΟΥ ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΕΙΤΑΙ ΤΟ Ε.Α.Π.
Τα ανοιχτά συστήματα εκπαίδευσης ως φιλοσοφία εστιάζοντας στη δημιουργία εκπαιδευτικών ευκαιριών και ελεύθερης πρόσβασης με βασικό εργαλείο τη χρήση της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης, αποτελούν μια αξιόπιστη εναλλακτική επιλογή έναντι των παραδοσιακών εκπαιδευτικών ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης για διαρκή εκπαίδευση. (Βεργίδης, Λιοναράκης 1998, 1999).
Το ΕΑΠ, που ο Νόμος για τη λειτουργία του (2552) ψηφίστηκε το 1997 (ΦΕΚ 266/24-12-1997), ( όπως τροποποιήθηκε από το αρθ. 14 του Ν. 2817/2000*, από το αρθ. 3 του Ν. 3027/2002** & από το αρθ. 13 του Ν. 3260/2004*** ) είναι Ν.Π.Δ.Δ., αυτοτελές και αυτοδιοικούμενο και ήλθε να καλύψει την ανάγκη για διαρκή εκπαίδευση στο πεδίο της Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης της χώρας μας.
Βασική λειτουργική μονάδα του ανοικτού Πανεπιστημίου είναι η θεματική ενότητα (Θ.Ε.), η οποία καλύπτει ένα διακεκριμένο γνωστικό αντικείμενο σε προπτυχιακό ή μεταπτυχιακό επίπεδο, η διάρκεια διδασκαλίας της είναι δέκα μήνες και η ύλη της καλύπτει τρία εξαμηνιαία μαθήματα. Το Ε.Α.Π. συγκροτείται από τέσσερις Σχολές, οι οποίες συνδυάζουν με πολλούς τρόπους τις Θ.Ε. δημιουργώντας προγράμματα σπουδών. Με απόφαση του Υπουργού Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων, ύστερα από γνώμη της Συγκλήτου του ΕΑΠ, μπορούν να δημιουργούνται, να καταργούνται , να μετονομάζονται ή και να συγχωνεύονται ΘΕ των Σχολών. Δεν επιτρέπεται η δημιουργία μίας ΘΕ με το ίδιο γνωστικό αντικείμενο σε περισσότερες από μία Σχολές. Καθώς δεν υπάρχουν Τμήματα, μία Σχολή, παρακολουθώντας τις συνεχώς μεταβαλλόμενες ανάγκες για μόρφωση, επιμόρφωση και κατάρτιση, μπορεί να καταργεί παλιά και να δημιουργεί νέα προγράμματα σπουδών, ανασυνδυάζοντας Θ.Ε., καταργώντας ορισμένες παλιές και αναπτύσσοντας κάποιες νέες. (Βεργίδης, Λιοναράκης 1998,1999).
ΠΟΥ ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΟΥΝΤΑΙ ΤΑ ΣΥΜΒΑΤΙΚΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑ
Βασικοί νόμοι που διέπουν τη λειτουργία των A.E.I είναι οι νόμοι 1268/82 και ο νόμος 2083/92. (Ν. 1268/82 (ΦΕΚ 87 τ.Α΄), Άρθρο 24) (Οδηγός σπουδών Θεολογικής Ε.Κ.Π.Α.).
Με το νόμο 1268 επήλθε γενική αναδιάρθρωση των δομών όλων των πανεπιστημίων, με την ανάδειξη του τμήματος ως βασικής ακαδημαϊκής μονάδας.
Τα παραδοσιακά τριτοβάθμια εκπαιδευτικά ιδρύματα ακολουθούν το κλασσικό σύστημα αντί του αρθρωτού που ακολουθεί το Ε.Α.Π.
Κάθε A.E.I. αποτελείται από σχολές που καλύπτουν ένα σύνολο συγγενών επιστημών και διαιρούνται σε τμήματα. Το Τμήμα αποτελεί τη βασική ακαδημαϊκή μονάδα του ιδρύματος, το οποίο και παρέχει το πτυχίο ή δίπλωμα, μεταπτυχιακό δίπλωμα και διδακτορικό. Σε κάθε τμήμα αντιστοιχεί ένα πτυχίο ή δίπλωμα καθώς και ένας πολύ μικρός αριθμός μεταπτυχιακών διπλωμάτων ειδίκευσης, για την απόκτηση των οποίων είναι απαραίτητο ο φοιτητής να παρακολουθήσει επιτυχώς έναν αριθμό εξαμηνιαίων μαθημάτων, υποχρεωτικών και επιλογής. Τα τμήματα υποδιαιρούνται σε τομείς. Κάθε τομέας συντονίζει τη διδασκαλία μέρους του γνωστικού αντικειμένου του τμήματος που αντιστοιχεί σε συγκεκριμένο πεδίο της επιστήμης. (Οδηγός σπουδών Α.Π.Θ.)
Έτσι το εξαμηνιαίο μάθημα συνιστά τη βασική λειτουργική μονάδα του συστήματος.
Ένα τριτοβάθμιο ίδρυμα, που ακολουθεί το κλασικό σύστημα, αποτελείται από σχολές με ελάχιστες αρμοδιότητες, που σε πολλές περιπτώσεις διατηρούνται μόνο για ιστορικούς λόγους. Υπάρχει λοιπόν μία αντιστοιχία ανάμεσα στο τμήμα και στο συγκεκριμένο πτυχίο που θα πάρει ο σπουδαστής. Οι δυνατότητες συνδυασμού των εξαμηνιαίων μαθημάτων σε αντίθεση με την ανοικτή εκπαίδευση είναι ελάχιστες όπως και η ευελιξία των παραδοσιακών συστημάτων. ( Βεργίδης, Λιοναράκης, 1998, 1999).
2) ΑΝΑΛΥΟΝΤΑΣ ΤΗ ΣΧΕΣΗ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΕΝΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΑΡΘΡΩΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ
Ένα από τα ιδεώδη των ανοικτών συστημάτων εκπαίδευσης είναι η δυνατότητα του φοιτητή να διαμορφώνει μόνος του τη μορφωτική του φυσιογνωμία. (Βεργίδης, Λιοναράκης, 1998, 1999).
Αυτό επιτυγχάνεται με το σπονδυλωτό ή αρθρωτό σύστημα (modular system), που συνιστά ένα από τα σημαντικότερα εκπαιδευτικά «εργαλεία» του Ε.Α.Π. και μπορεί εύκολα να μεταβάλλεται, ανάλογα με τις εκάστοτε κοινωνικές και μορφωτικές ανάγκες. Σχεδιάζεται κατά τέτοιο τρόπο ώστε να καλύπτει πλήρως ένα γνωστικό αντικείμενο σε προπτυχιακό ή μεταπτυχιακό επίπεδο. Κατά κανόνα η Θ.Ε. αποτελεί ένα ολοκληρωμένο διεπιστημονικό γνωστικό πεδίο, το οποίο αντιστοιχεί σε τρία εξαμηνιαία μαθήματα και η διάρκεια της διδασκαλία της είναι συνήθως ένα ακαδημαϊκό έτος ( Βεργίδης, Λιοναράκης, 1998 ,1999).Σύμφωνα με το αρθρωτό σύστημα , μια Θ.Ε. μπορεί να χρησιμοποιείται για τη δημιουργία περισσότερων του ενός προγράμματος σπουδών, καθώς επιτρέπει στους φοιτητές να συνδυάζουν Θ.Ε., δημιουργώντας οι ίδιοι με ευελιξία όχι μόνο κάθετα αλλά και οριζόντια προγράμματα σπουδών με εγκάρσια πρόσβαση (Λιοναράκης,1999).Οργανώνονται νέα προγράμματα σπουδών σε πτυχιακό και μεταπτυχιακό επίπεδο που είναι πιο κοντά στην αγορά εργασίας και στα μεταπτυχιακά κενά πολλών ειδικοτήτων. (Λιοναράκης ,1999).
3) ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΛΟΓΩΝ ΠΟΥ ΟΔΗΓΗΣΑΝ:
α) ΣΤΗΝ ΙΔΡΥΣΗ ΤΟΥ ΕΑΠ
β) ΣΤΙΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΡΑΦΩΝ 1Α ΚΑΙ 2Β .
Α) ΠΩΣ ΠΡΟΕΚΥΨΕ Η ΑΝΑΓΚΗ ΙΔΡΥΣΗΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΑΝΟΙΚΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ
Η ανοιχτή και εξ αποστάσεως εκπαίδευση δεν αποτελεί βελτίωση ή προσθήκη στο υπάρχον εκπαιδευτικό σύστημα , αλλά μια εναλλακτική εκπαιδευτική παρέμβαση (Λιοναράκης,1999) που στόχευε από την πρώτη στιγμή της θεσμοθέτησής της στην παροχή ίσων ευκαιριών και στην καταπολέμηση του κοινωνικού αποκλεισμού σε όλες του τις διαστάσεις ( οικονομικές, γεωγραφικές, κοινωνικές, πολιτισμικές και πολιτικές).
Οι οικονομικές εξελίξεις, οι κοινωνικές ανακατατάξεις και η ανάπτυξη της επιστήμης και της τεχνολογίας σε παγκόσμιο, ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο αποτέλεσαν τους κυριότερους λόγους για την ίδρυση του ΕΑΠ.
Συγκεκριμένα:
Στην Ευρώπη η προώθηση της ανοικτής και εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ήταν αποτέλεσμα επιλογών και αποφάσεων που πάρθηκαν κυρίως από τη δεκαετία του 1980 και έπειτα (Commission ,1991), προκειμένου η τότε Ε.Ο.Κ. να προσαρμοστεί στα δεδομένα ενός διεθνοποιημένου και αργότερα ενός παγκοσμιοποιημένου περιβάλλοντος. Οι αποφάσεις αυτές προκάλεσαν την εκπόνηση πολιτικών στην Ελλάδα, που οδήγησαν στην ίδρυση του Ε.Α.Π. (σύμφωνα με την άποψη του Durkheim ένα συγκεκριμένο κοινωνικό φαινόμενο μπορεί να εξηγηθεί με την προοπτική ότι αποτελεί προϊόν άλλων κοινωνικών φαινομένων (Durkheim, 1978).
Η ένταξη της Ελλάδας στην ΕΟΚ δημιούργησε νέες ανάγκες και απαιτήσεις , καθώς έπρεπε να προσαρμοστεί στο νέο διεθνές περιβάλλον , να υπερβεί τις ασυμβατότητες στους τομείς της οικονομίας, της εκπαίδευσης και της κοινωνίας και να αντεπεξέλθει στις συνθήκες διεθνοποίησης της οικονομίας και του ανταγωνισμού.
Οι πιέσεις για την ίδρυση Ανοικτού Πανεπιστημίου ήταν έντονες.
Συνεπώς η Ανοικτή εκπαίδευση στην Ελλάδα αποτέλεσε παράγωγο πολιτικών επιλογών αλλά και συνιστώσα μιας πορείας εκσυγχρονισμού προς όλα τα επίπεδα. (Κουστουράκης «κ.συν.» 2006).
Ο εκσυγχρονισμός της οικονομίας στη χώρα μας, η μαζική είσοδος των γυναικών στην αγορά εργασίας, ,αλλά και η ανάπτυξη των υπηρεσιών (ιδιαίτερα του τουρισμού), απαίτησαν τη συνεχή εκπαίδευση των εργαζομένων μέσα από ευέλικτα σχήματα εκπαιδευτικής διαδικασίας.
Στον κοινωνικό τομέα, η αλλαγή στη δομή της οικογένειας, ο νέος ρόλος της γυναίκας στην κοινωνία, η γήρανση του εργατικού δυναμικού της χώρας και η προσπάθεια διατήρησης των δεσμών του ελληνισμού της διασποράς με την πατρίδα δημιούργησαν την ανάγκη επαναπροσδιορισμού και διεύρυνσης των εκπαιδευτικών θεσμών.
Τέλος, στον επιστημονικό και τεχνολογικό τομέα, η απαξίωση των γνώσεων σε σύντομο χρονικό διάστημα, ο αργός ρυθμός ανανέωσης του επιστημονικού και εργατικού δυναμικού, καθώς και η αύξηση της ανεργίας ειδικότερα στους ανειδίκευτους εργαζόμενους οδηγούσαν στην ανάπτυξη εκπαιδευτικών συστημάτων που θα εξασφάλιζαν διαρκή επιμόρφωση και ενημέρωση (Βεργίδης, Λιοναράκης 1999).
Το Ανοικτό Πανεπιστήμιο αποτελεί μία αξιόπιστη και φερέγγυα επιλογή επιμόρφωσης και κατάρτισης σε τομείς ευρύτερους.
Β) ΛΟΓΟΙ ΠΟΥ ΟΔΗΓΗΣΑΝ ΣΤΗ ΘΕΣΜΟΘΕΤΗΣΗ ΤΩΝ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΩΝ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΡΑΦΩΝ 1Α ΚΑΙ 2Β.
Σύμφωνα με τον Race (1999), οι κοινωνικές και οικονομικές εξελίξεις υπαγορεύουν πλέον την προσφορά εκπαιδευτικών ευκαιριών από απόσταση. Η κοινωνία μας βιώνει πλέον την εποχή της έντασης της γνώσης και της πληροφορίας (Μαυρογιώργος ,1993).
Με άξονα αφενός μεν το ιδεώδες της Ανοικτής εκπαίδευσης για δυνατότητα του φοιτητή να διαμορφώνει μόνος του τη μορφωτική του φυσιογνωμία και αφετέρου την αδυναμία των παραδοσιακών συστημάτων εκπαίδευσης να ανταποκριθούν στις νέες ανάγκες, το Ε.Α.Π. αντιλαμβανόμενο την μορφωτική, αναπτυξιακή και εθνική αναγκαιότητα θεσμοθέτησε τις καινοτομίες των παρ. 1α και 2β του άρθρου 2. (Βεργίδης, Λιοναράκης, 1999)
Συγκεκριμένα η παρ.1α ορίζει τη Θ.Ε. ως βασική λειτουργική του μονάδα και η παρ.2β ορίζει ότι τα προγράμματα σπουδών που παρέχονται από τις Σχολές του ΕΑΠ συγκροτούνται από συνδυασμούς ΘΕ και ότιείναι δυνατή η κατάργηση, η μετονομασία και η συγχώνευση των ΘΕ όπως και η δημιουργία νέων ΘΕ.
Αυτό οδήγησε τον εκπαιδευόμενο από το μονοδιάστατο και συγκεντρωτικό τύπο πτυχίου των συμβατικών πανεπιστημίων στη πολυμορφικότητα των πτυχίων του Ανοικτού Πανεπιστημίου.
Ειδικότερα, ερευνώντας τους λόγους που οδήγησαν στη θεσμοθέτηση αυτών εστιάζουμε στα παρακάτω:
Στο όραμα του Ε.Α.Π. για ριζική αναδιαμόρφωση των τυπικών εκπαιδευτικών διαδικασιών προωθώντας τη διεπιστημονική προσέγγιση και την ολιστική γνώση, γνώσης βασισμένης στον άνθρωπο (Σύνοδος Υπουργών Παιδείας των χωρών της Ε. Ε Παρίσι., Οκτώβριος, 2003)
Στη ραγδαία εξέλιξη της επιστήμης και της τεχνολογίας που οδηγούν στη σταδιακή απαξίωση των γνώσεων του ανθρώπου. (Βεργίδης, Λιοναράκης 1999).
Σύμφωνα με τους Μουζέλη, 1997; Psacharopoulos,1993; Πυργιωτάκη,1992; (όπ. αναφ. στον Κουστουράκη, 2006), στην αδυναμία των συμβατικών τύπων των δημόσιων πανεπιστημίων που με τον ανελαστικό, δύσκαμπτο και συγκεντρωτικό τους χαρακτήρα, δεν μπόρεσαν να παρακολουθήσουν αυτές τις εξελίξεις, με αποτέλεσμα να αποσυνδεθούν οι πανεπιστημιακοί τίτλοι από την εξεύρεση θέσης εργασίας και να αυξηθεί το ποσοστό ανεργίας , πλήττοντας κυρίως τα χαμηλότερα κοινωνικά στρώματα.(σελ.46)
Το Ε.Α.Π στοχεύοντας στον εμπλουτισμό, στην εμβάθυνση των γνώσεων και στη δημιουργία νέων κατευθύνσεων( νεωτερικότητα του αντικειμένου), με τις καινοτομίες αυτές, προσφέρει σπουδές προσαρμοσμένες στις επιδιώξεις του φοιτητή αφενός και στις ανάγκες της αγοράς εργασίας από την άλλη, καλύπτοντας κοινωνικές και μορφωτικές ανάγκες.(Ενημερωτικό κείμενο για τη δομή, τη λειτουργία και τις Σπουδές στο Ε.Α.Π., 2000).
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ
Διεθνείς αλλά και εσωτερικές εξελίξεις στις κοινωνικοοικονομικές δομές, οδήγησαν στην ίδρυση του Ε.Α.Π. και στη θεσμοθέτηση μεταξύ άλλων και των καινοτομιών 1α και 2β του άρθρου 2, του νόμου 2552/1997, προκειμένου να καλυφθούν οι εκπαιδευτικές και επιμορφωτικές αναγκαιότητες που είχαν προκύψει από το δύσκαμπτο και ανελαστικό πρόγραμμα σπουδών των συμβατικών πανεπιστημίων της χώρας μας. Το πόσο αποτελεσματικά θα είναι τα νεοεισαχθέντα εκπαιδευτικά δεδομένα του Ε.Α.Π., θα αποτελέσει μια ενδιαφέρουσα πρόκληση για αναζήτηση και εμβάθυνση.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
Ελληνόγλωσσεςαναφορές
Βεργίδης, Δ., Λιοναράκης, Α., Λυκουργιώτης, Β., Μακράκης, Β., Ματραλής, Χ. (1998 ,1999) <<Ανοικτή και εξ αποστάσεως εκπαίδευση- Θεσμοί και λειτουργίες >>Τόμος Α, Πάτρα: Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο.
Ενημερωτικό κείμενο για τη δομή, τη λειτουργία και τις Σπουδές στο Ε.Α.Π., Πάτρα 2000
Θεμέλης. Σ, (2001) <<Η συμβολή της Ανοικτής και εξ αποστάσεως Εκπαίδευσης στην Παροχή Ίσων Ευκαιριών στην Εκπαίδευση και στην Καταπολέμηση του Κοινωνικού Αποκλεισμού >>, Στα πρακτικά του 1ου Πανελληνίου Συνεδρίου στην Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση 25-27 Μαΐου 2001 , Πάτρα.
Κοστουράκης, Γ. (Επιμ. Λιοναράκη) (2006) <<Ανοικτή και εξ αποστάσεως εκπαίδευση>>, Αθήνα: Προπομπός.
Λιοναράκης, Α. (1999) <<Εξ αποστάσεως και συμβατική εκπαίδευση: συγκλίνουσες ή αποκλίνουσες δυνάμεις; >> στο <
Μαυρογιώργος, Γ. (1993) <<Εκπαιδευτικοί και αξιολόγηση.>> Αθήνα: Σύγχρονη Εκπαίδευση.
Ν. 1268/82 (ΦΕΚ 87 τ.Α΄), Άρθρο 24
Ν. 2083/92 (ΦΕΚ 159 τ. Α΄) Άρθρο 10-12 <<Εκσυγχρονισμός των Ανωτάτης Εκπαίδευσης>>
Οδηγός σπουδών Α.Π.Θ Διαθέσιμο στον δικτυακό τόπο:
http://www.auth.gr/students/guidebooks/resources/guidebook06-greek.pdf (1/11/2007)
Οδηγός σπουδών Θεολογικής ΕΚΠΑ Διαθέσιμο στον δικτυακό τόπο: http://www.soctheol.uoa.gr/theologia/files/1.pdf (1/11/2007)
Ξενόγλωσσες αναφορές
Durkheim, E. (1978) Οι κανόνες της κοινωνιολογικής μεθόδου/ Μτφ. Λ.Μ. Μουσούρου. Αθήνα: Gundemberg
EuropeanCommission (2001). Implementing a new open method of coordination. Bulletin EU3-2000 Conclusions οf the Presidency (17 /23).
Race, P. (1999) Το εγχειρίδιο της Ανοιχτής Εκπαίδευσης. ( Ελ. Ζέη, Μετάφρ.). Αθήνα: Μεταίχμιο
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)
